Bài Kiểm Tra

https://baikiemtra.com

Dàn ý: Hãy giải thích và chứng minh rằng thơ Tố Hữu là thơ trữ tình chính trị.

Dàn ý chi tiết đề bài: Hãy giải thích và chứng minh rằng thơ Tố Hữu là thơ trữ tình chính trị.

I. Mở bài

- “Tố Hữu là nhà thơ của lẽ sống lớn, của những tình cảm lớn, niềm vui lớn của cách mạng cả con người cách mạng (...)”. Xuân Diệu khẳng định: “Tố Hữu đã đưa thơ chính trị lên đến trình độ là thơ rất đỗi trữ tình”.

- Kế tục dòng thơ yêu nước cách mạng từ đầu thế kỉ XX của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, thơ ca xô viết Nghệ Tĩnh, thơ Tố Hữu “đã được đổi mới trên cơ sở vận dụng những thành tựu hiện đại hóa thơ ca đương thời, đem đến cho văn học cách mạng một tiếng thơ sôi nổi, trẻ trung, mới mẻ và tràn đầy cảm hứng lãng mạn, đã mở ra một khuynh hướng lớn và có vị trí chủ đạo khuynh hướng trữ tình chính trị trong suốt mấy chục năm của nền thơ hiện đại Việt Nam.” (Ngữ văn nâng cao, Tập một. Nxb Giáo dục, 2007. t. 98 - 99).

II. Thân bài

A. NỘI DUNG THƠ

1. Mục đích sáng tác của Tố Hữu là phục vụ sự nghiệp cách mạng trong từng giai đoạn, thể hiện qua các tập thơ Từ ấy, Việt Bắc, Gió lộng, Ra trận, Máu và hoa... ở Tố Hữu, chính trị là một nguồn thơ vì đó là lẽ sống, niềm tin và ước mơ của nhà thơ. Con người trong thơ Tố Hữu luôn luôn được nhìn ở những quan hệ chính trị. Đôi khi ông nói đến đời tư, đời thường, chẳng qua cũng chỉ là để tô đậm phẩm chất chính trị của nhân vật mà thôi:

“Mà nói vậy: “Trai tim anh đó”
Rất chân thật, chia ba phần tươi đó:
Anh dành riêng cho Đảng phần nhiều,
Phần cho thơ, và phần để em yêu...”

- Ở Từ ấy, khi bắt đầu giác ngộ lí tưởng cách mạng, mặt trời chân lí chói qua tim, nhà thơ ca ngợi lí tưởng, kêu gọi quần chúng bị áp bức hãy lên đường đấu tranh:

Quyết chiến đấu! Nào ta liên hiệp lại
Hỡi tù nhân khốn nạn của bần cùng!
Ngày mai đây, tất cả sẽ là chung
Tất cả sẽ là vui và ánh sáng!
(Liên hiệp lại)

- Việt Bắc ra đời trong kháng chiến chống Pháp, với một số bài thơ mang tính sử thi, là tiếng ca hùng tráng về cuộc sống kháng chiến, con người kháng chiến hào hùng:

Những đương Việt Bắc của ta
Đêm đêm rầm rập như là đất rung
Quân đi điệp điệp trùng trùng
Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan
Dân công đỏ đuốc từng đoàn
Bước chân nát đà, muôn tàn lửa bay.

- Sau Việt Bắc, tập thơ Gió lộng là niềm vui dạt dào phơi phới của nhân dân miền Bắc tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội:

Yêu biết mấy, những dòng sông bát ngát
Giữa đôi bờ rào rạt lúa ngô non.
Yêu biết mấy, những con đường ca hát
Qua cổng trường mới dựng mái nhà son!
(Mùa thu mới)

- Hai tập thơ Ra trận, Máu và Hoa ra đời trong cao trào cả nước chống Mĩ, là tiếng hát của cả một đất nước, một dân tộc cùng ra trận, đậm nét sử thi:

Chào 61! Đỉnh cao muôn trượng
Ta đứng đây, mắt nhìn bốn hướng
Trông lại nghìn xưa, trông tới mai sau
Trông Bắc, trông Nam, trông cả địa cầu!
(Bài ca mùa xuân 1961)

2. Nhân vật trong thơ

(1) Với cảm hứng lãng mạn, nhân vật trong tập thơ đầu tay Từ ấy là hình ảnh một thanh niên yêu đời, say mê lí tưởng cách mạng:

Sống đã vì cách mạng, anh em ta
Chết cũng vì cách mạng, chẳng phiền hà!
(Trăng trối)

(2) Đến Việt Bắc, nhân vật trung tâm của thơ Tố Hữu là người chiến sĩ, là quần chúng cách mạng trong kháng chiến chống Pháp.

Hình ảnh anh bộ đội lên Tây Bắc:

Rất đẹp hình ảnh lúc nắng chiều
Bóng dài lên đỉnh dốc cheo leo
Núi không đè nổi vai vươn tới
Lá ngụy trang reo với gió đèo...

(Lên Tây Bắc)

Hình ảnh của tuổi nhỏ anh hùng qua nhân vật Lượm trong công tác giao liên:

Vụt qua mặt trận
Đạn bay vèo vèo
Thư đề “Thượng khẩn”
Sợ chi hiểm nghèo

(Lượm)

Hình ảnh người phụ nữ Bắc Giang con bế con bồng, một bà bá Phú Thọ nằm ổ chuối khô, một bà mẹ Việt Bắc con mế có ba, trai hai gái một, một bà bầm mưa phùn ướt áo tứ thân... Tất cả đều thể hiện tình cảm, tinh thần của người phụ nữ Việt Nam: tình cảm yêu nước gắn bó với cách mạng, tinh thần chịu đựng hi sinh một cách thầm lặng để chồng con ra trận đánh đuổi giặc thù.

(3) Nhân vật trong Gió lộng là những con người tập làm chủ, tập làm người xây dựng, đoàn kết, cần kiệm xây dựng đất nước:

Dọn tí phân rơi, nhặt từng ngọn lá
Mỗi hòn than, mẫu sắt, cân ngô
Ta nâng niu, gom góp dựng cơ đồ.
(Bài ca mùa xuân 1961)

Hướng về miền Nam còn chìm trong máu lửa, hình ảnh nhân vật xuất hiện trong những trang thơ Tố Hữu mang vẻ đẹp hào hùng, rực rỡ: anh Trỗi, chị Lí. Chị Trần Thị Lí dù bị tra tấn dã man:

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

nhưng quân thù vẫn:

Không giết được em, người con gái anh hùng

Tác giả tin tưởng rằng người con gái Việt Nam đó sẽ trở về quê hương ngày miền Nam giải phóng:

Em sẽ đứng trên đôi chân tuổi trẻ
Đôi gót đó sẽ trở về quê mẹ
Em sẽ đi trên đường ấy thênh thang
Như những ngày xưa, rực rỡ sao vàng

(4)  Đến Ra trận, Máu và Hoa, hình ảnh nhân dân của hai miền Nam, Bắc vẫn giữ nét đẹp hào hùng so với hình ảnh nhân dân ta trong kháng chiến chống Pháp, nhưng có khác, đó là độ lớn của những con người ngày càng lớn mạnh hơn:

Anh đi xuôi ngược tung hoành
Bước dài như gió lay thành chuyển non.
(Tiếng hát sang xuân)

Nếu được làm hạt giống để mùa sau
Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa
Vui gì hơn làm người lính đi đầu
Trong đêm tối, tim ta là ngọn lửa!
(Chào xuân 1967)

3. Tình cảm trong thơ thiên về chính trị

- Tình yêu Đảng với tấm lòng sắt son:

Sống cùng Đảng, chết không rời Đảng
Tấm lòng son chóng rạng nghìn thu
Mặt trời có lúc mây mù
Trái tim kia vẫn đỏ bầu máu tươi.
(Ba mươi năm đời ta có Đảng)

Ôi lòng Bác vậy, cứ thương ta
Thương cuộc đời chung, thương cỏ hoa
Chỉ biết quên mình cho hết thảy
Như dòng sông chảy, nặng phù sa.
(Theo chân Bác)

Tình yêu đất nước, quê hương:

Ơi Huế ngàn năm, Huế của ta
Đường vào sẽ nối lại đường ra
Như con của mẹ về quê mẹ
Huế lại về vui giữa Cộng hòa.
(Quê mẹ)

Tình đồng chí:

Chết nằm xuống còn hồn cờ Đảng
Chết còn trao súng đạn quên đau
Chết còn trút áo cho nhau
Bát cơm dành để người sau ấm lòng.
(Ba mươi năm đời ta có Đảng)

B. NGHỆ THUẬT THƠ

- Thư Tố Hữu vừa thể hiện nội dung chính trị, vừa tác động tình cảm người đọc bằng những hình ảnh gợi cảm, nhạc điệu réo rắt, giọng điệu tâm tình:

Mình về, có nhớ chiến khu
Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?
Mình về rừng núi nhớ ai
Trám bùi để rụng, măng mai để già.
(Việt Bắc)

Tố Hữu cũng sử dụng rộng rãi bút pháp tượng trưng để thể hiện lí tưởng và những ước mơ:

Vì sao ngày một thanh tân?
Vì sao người lại mến thân hơn nhiều?
Vì sao cuộc sống ta yêu
Mỗi giây mỗi phút, sớm chiều thiết tha?
Vì sao mỗi hạt mưa sa
Mỗi tia nắng rọi cũng là tình chung?
Xuân vui ca hát mọi vùng
Bắc Nam đâu cũng anh hùng, vì sao?
(Tiếng hát sang xuân)

- Nhất là hình ảnh tuy đơn sơ nhưng vô cùng gợi cảm, thể hiện linh hồn của đất nước quê hương:

Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...
(Khi con tu hú)

III. Kết bài

- “Tả tình hay tả cảnh, kể chuyện mình hay kể chuyện người, với Tố Hữu, cũng chỉ là để nói cho được cái lí tưởng ấy mà thôi” (Chế Lan Viên). Đó là lí tưởng chính trị. Nhưng trong thơ Tố Hữu, lí tưởng đã trở thành niềm say mê riêng và thơ chính trị của Tố Hữu mang đậm nét trữ tình.

- Tóm lại thơ Tố Hừu là sự kết hợp giữa chính trị và nghệ thuật, là sức cổ vũ mạnh mẽ đối với cách mạng Việt Nam và hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mĩ.

© Bản quyền thuộc về Bài kiểm tra. Ghi rõ nguồn Bài kiểm tra.com khi sao chép nội dung này.
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây