Hướng dẫn trả lời câu hỏi GDCD 6, bài số 2: Siêng năng, kiên trì

Câu hỏi: Qua câu chuyện “Bác Hồ tự học ngoại ngữ”, em thấy Bác Hồ của chúng ta biết mấy thứ tiếng nước ngoài?
 
Bác Hồ của chúng ta biết được khá nhiều tiếng nước ngoài như: tiếng Pháp, tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Trung Quốc, v..v... Khi đến nước nào Bác cũng học tiếng nước đó.
 
Câu hỏi: Qua truyện trên, em thấy Bác Hồ đã tự học tiếng nước ngoài như thế nào?
 
Bác học thêm vào 2 giờ nghỉ (trong đêm). Bác nhờ những thủy thủ người Pháp giảng bài; viết 10 từ mới vào cánh tay để vừa làm, vừa nhẩm đọc; sáng sớm và buổi chiều tự học ở vườn hoa. Ngày nghỉ Bác học với giáo sư người Italia. Bác tra từ điển, nhờ người nước ngoài giảng. Đến bất cứ nước nào, Bác đều tự học tiếng nước ấy.
 
Câu hỏi: Trong quá trình tự học, Bác Hồ đã gặp những khó khăn gì?
 
Bác không được học ở trường. Bác làm phụ bếp trên tàu, thời gian làm việc của Bác từ 17 - 18 giờ trong một ngày. Bác học ngoại ngữ trong lúc vừa lao động kiếm sông vừa tìm hiểu cuộc sông các nước, tìm hiểu đường lôi cách mạng.
 
Câu hỏi: Bác Hồ đã vượt qua những khó khăn đó bằng cách nào?
 
Bác Hồ đã vượt qua những khó khăn đó với tất cả lòng quyết tâm, nghị lực và sự kiên trì của mình.
 
Câu hỏi: Cách học ngoại ngữ của Bác thể hiện đức tính gì?
 
Cách học của Bác thể hiện đức tính siêng năng và sự kiên trì.
 
Câu hỏi: Em có nhận xét gì qua câu chuyện “Bác Hồ tự học ngoại ngữ”?
 
Bác Hồ đã có lòng quyết tâm, siêng năng và sự kiên trì. Chính đức tính siêng năng đó giúp Bác Hồ thành công trong sự nghiệp. Đức tính đó của Bác là tấm gương cho các thế hệ con, cháu Việt Nam noi theo.
 
Câu hỏi: Em hãy kể tên những danh nhân nhờ có tính siêng năng, kiên trì đã thành công xuất sắc trong sự nghiệp của mình.
 
Bác Hồ, nhà bác học Lê Quý Đôn, bác sĩ Tôn Thất Tùng, nhà nông học - GS Lương Định Của, nhà giáo Nguyễn Ngọc Kí, nhà văn Nga M.Gorki, nhà bác học Menđêlêep...
 
Câu hỏi: Trong lớp học chúng ta, bạn nào có đức tính siêng năng trong học tập?
 
Học sinh tự liên hệ thực tế trong lớp học của mình để trả lời câu hỏi.
 
Câu hỏi: Theo em, người siêng năng là người thế nào?
 
- Người siêng năng là người yêu lao động.
- Là người miệt mài trong công việc.
- Là người làm việc thường xuyên, đều đặn.
- Là người làm tốt công việc không cần khen thưởng.
- Là người lấy cần cù để bù cho khả năng của mình.
 
Câu hỏi: Em hãy nêu một vài biểu hiện của tính kiên trì.
 
- Người có tính kiên trì là người chịu khó, nhẫn nại.
- Người không ngại khó, ngại khổ.
- Dù khó khăn, gian khổ vẫn làm hết sức mình để hoàn thành nhiệm vụ.
 
Câu hỏi: Thế nào là siêng năng?
 
Siêng năng là phẩm chất của con người, là đức tính của con người biểu hiện ở sự cần cù, tự giác, miệt mài, làm việc thường xuyên, đều đặn.
 
Câu hỏi: Thế nào là kiên trì?
 
Kiên trì là sự quyết tâm đến cùng dù có gặp khó khăn, gian khổ.
 
Câu hỏi: Siêng năng, kiên trì là phẩm chất, đạo đức của mỗi người. Vậy, để đánh giá đúng đức tính này cần phải thông qua những hoạt động cụ thể nào?
 
Biểu hiện của siêng năng, kiên trì thông qua những hoạt động cụ thể như học tập, lao động, các hoạt động khác của mỗi cá nhân, từ đó thấy được tinh thần nghiêm túc trong công việc của cá nhân đó.
 
Câu hỏi: Những biểu hiện của siêng năng, kiên trì trong học tập là gì?
 
Biểu hiện của siêng năng, kiên trì trong học tập là:
 
- Đi học chuyên cần;
- Chăm chỉ làm bài;
- Có kế hoạch học tập;
- Bài khó không nản chí;
- Tự giác học;
- Không chơi la cà;
- Đạt kết quả cao.
 
Câu hỏi: Những biểu hiện của siêng năng, kiên trì trong lao động là gì?
 
Những biểu hiện của siêng năng, kiên trì trong lao động là:
 
- Chăm làm việc nhà, chăm chỉ làm tốt công việc được giao;
- Không ngại khó;
- Miệt mài với công việc;
- Tiết kiệm;
- Tìm tòi sáng tạo.
 
Câu hỏi: Hãy nêu những biểu hiện siêng năng, kiên trì trong các lĩnh vực hoạt động khác.
 
- Kiên trì luyện tập thể dục thể thao;
- Kiên trì đấu tranh phòng chông các tệ nạn xã hội;
- Bảo vệ môi trường;
- Đến với đồng bào vùng sâu, vùng xa, xóa đói giảm nghèo, dạy chữ...
- Tham gia tốt các hoạt động xã hội...
 
Câu hỏi: Tìm những câu tục ngữ, ca dao nói về siêng năng, kiên trì.
 
- Có công mài sắt, có ngày nên kim.
- Nói chín thì nên làm mười, nói mười làm chín kẻ cười người chê.
- Siêng làm thì có, siêng học thì hay.
- Miệng nói tay làm.
- Kiến tha lâu cũng đầy tổ.
- Cần cù bù khả năng.
- Làm ruộng ăn cơm nằm, chăn tằm ăn cơm đứng.
- Khen nét hay làm, ai khen nét hay ăn.
- Mưa lâu thấm đất.
 
Câu hỏi: Trong trường em có bạn học sinh nào đã vượt lên những khó khăn trong cuộc sống, siêng năng, kiên trì để đạt kết quả cao trong học tập?
 
Học sinh nêu tên cụ thể những bạn học sinh trong lớp hoặc trong trường mình.
 
Câu hỏi: Em hãy kể tên các nhà khoa học của thế kỉ XX, XXI thành đạt trên các lĩnh vực mà em biết.
 
 - Với đề tài “Thạch tín trong học dường và học sinh”, cậu bé Nolan Kamitaki 14 tuổi của Trường Trung học Waiakea ở đảo Hawaii (Mĩ) đã đoạt danh hiệu “Nhà khoa học trẻ xuất sắc của năm” cùng giải thưởng lớn - học bổng trị giá 20.000 USD.
 
- Nhà khoa học gốc Việt, tiến sĩ Võ Đình Tuấn, hiện là viện trưởng viện Vật lí lượng tử Fitzpatrick của Đại học Duke (Bắc Carolina, Mĩ). Ông được xếp vào danh sách “100 thiên tài đương thời thế giới”.
 
+ Bằng phát minh đầu tiên của Võ Đình Tuấn trao cho sáng chế “Băng dán cứu sinh” (1987) là một loại băng rất nhỏ và dễ sản xuất hàng loạt, dùng để gắn vào áo của công nhân khi họ làm việc trong những môi trường có nguy cơ cao, nhằm ghi lại các thông số của loại chất độc hại mà họ bị mắc phải trong quá trình lao động.
 
Chỉ cần 11 giây, người ta đã biết mình bị ngộ độc ở mức độ nào và chữa chạy ngay mà không cần phải đưa vào bệnh viện, phải tốn thì giờ lấy máu, nước tiểu để xét nghiệm.
 
+ Trong lĩnh vực y khoa, tiến sĩ Tuấn đã tìm ra sự biến đổi gen trong cơ thể người và nhờ đó phát minh ra những hệ thống chẩn đoán sử dụng vào việc khám phá các ADN gây bệnh tiểu đường và ung thư. Tiến sĩ Võ Đình Tuấn còn là viện sĩ Viện Hóa học Mĩ và là biên tập viên cũng như cố vấn của nhiều tạp chí quốc tế chuyên ngành. Ông đã đoạt năm giải thưởng nghiên cứu & phát triển (R&D) vào các năm 1981, 1987, 1992, 1994 và 1996; là tác giả của hơn 300 công trình được in ấn trên các tạp chí khoa học.
 
- Eric Drexler sinh năm 1955 ở California và học ở Học viện kĩ thuật Massachusetts, Mĩ. Năm 1986 ông cùng vợ Christine Peterson thành lập Viện Koresight và công hiến những sáng kiến về nano.
 
- Lisa Randall - Người giải thích lực hấp dẫn, sinh năm 1962 và lớn lên ở New York. Sau khi tốt nghiệp Đại học Harvard, bà được nhận ghế giảng dạy tại Đại học Princeton và Học viện kĩ thuật Massachusets. Bà là người phụ nữ đầu tiên giữ vị trí này tại những trường đại học danh tiếng trên thế giới.
 
- Craig Venter sinh năm 1946 ở Salt Lake City, Mĩ - Người giải mã bộ gene của đại dương.
 
- Perelman sinh năm 1966 tại St. Petersburg - thiên tài toán học.
 
- Marvin Minsky sinh năm 1927 ở New York, tốt nghiệp môn Toán tại Đại học Havard, ông lấy học vị tiến sĩ ở đại học Princeton. Thế nhưng ông đã dành gần trọn cuộc đời nghiên cứu tại Học viện Kĩ thuật Massachusets. Minsky đã nhận được hàng loạt giải thưởng hàn lâm viện, và trước sau ông vẫn được xem là nhà tư tưởng tiên phong của công việc nghiên cứu trí thông minh nhân tạo.
- Richard Dawkins sinh năm 1941 ở Kenia. Lĩnh vực chuyên môn của Dawkins là nghiên cứu thái độ cư xử của người và động vật, còn được gọi là động vật tính học hoặc nhân tính học. Ông học tại Đại học Oxford, nơi ngày nay ông là giáo sư. Dawkins là một trong những tác giả viết sách về sinh học thành công và nhiều ảnh hưởng nhất. Thậm chí Đại học Oxford đã lập ra giải thưởng Dawkins dành cho những nhà nhân tính học đặc biệt giỏi.
 
- Nhà khoa học nữ - tiến sĩ Nguyễn Thị Nga, phó giám đốc khoa học chi nhánh phía Nam của Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga, người đã mang lại cho nông dân có thêm lựa chọn về kinh doanh cá trê vàng tam bội, đã sử dụng công nghệ hoá - sinh học để xử lí làm sạch nước biển ở Khu du lịch Suối Tiên. Và mới đây, chị được mệnh danh là “nữ tiến sĩ cá heo Việt Nam”.
 
Câu hỏi: Em hãy kể một tấm gương làm giàu từ sức lao động của chính mình nhờ siêng năng và kiên trì.
 
CÁCH LÀM GIÀU CỦA MỘT CỰU CHIẾN BINH
 
Chiến đấu trên chiến trường miền Nam thời chống đế quốc Mĩ, rồi làm nghĩa vụ quốc tế ở nước bạn Campuchia xong, cựu chiến binh (CCB) Đào Quốc Việt trở về xã Phương Đông, thị xã Uông Bí (Quảng Ninh), bắt tay vào làm kinh tế gia đình từ hai bàn tay trắng.
 
Sau khi nhận ít ruộng làm nông nghiệp, được địa phương và bà con giúp đỡ, CCB Việt quyết định vay mượn mua cặp bò chăn nuôi. Cặp bò ấy sinh sôi dần thành cả chục con, anh Việt bán bớt bò lấy tiền đầu tư nuôi ba đàn lợn nái cùng một số lợn thịt. Dùng tiền thu từ bò, từ lợn, anh mua đôi hươu về nuôi thí điểm, và mày mò học cách nuôi. Sự cố gắng của anh đã được đền bù, hươu đã sinh sản và lần đầu tiên anh đã thu hoạch được 5 lạng nhung hươu, bán 1 triệu đồng một lạng.
 
Cùng với chăn nuôi, CCB Việt dầu tư mua một chiếc máy cày vừa để phục vụ nhu cầu gia đình, vừa cày và vận chuyển vật liệu thuê nâng cao thu nhập. Anh tiếp tục nhận trồng 300 cây keo lấy gỗ và một số loại cây ăn quả như vải thiều, táo lai... Bây giờ gia đình CCB Việt thường xuyên canh tác hơn một mầu ruộng, mỗi năm thu hoạch 3 tấn thóc trong khi những hộ khác chỉ canh tác và thu trên chân ruộng mình từ 0,5 đến 1 tấn.
 
Làm được như thế, ngoài sự siêng năng, kiên trì với tinh thần vượt khó vươn lên, CCB Việt còn là người năng động, biết tổ chức công việc, sắp xếp hợp lí, bảo đảm cho mọi người trong nhà đều có việc làm kề cả lúc đông vụ cũng như khi nông nhàn.
 
Ở chiến trường trở về chỉ với hai bàn tay trắng, được liệt vào hộ nghèo, CCB Đào Quốc Việt đã trở thành một nông dân có thu nhập hàng năm từ 40 đến 50 triệu đồng, được nêu gương trong phong trào CCB làm kinh tế giỏi ở địa phương.
 
Câu hỏi: Trong những biểu hiện sau đây, biểu hiện nào trái với siêng năng, kiên trì?
 
a. Cần cù chịu khó.
b. Lười biếng, ỷ lại.
c. Tự giác làm việc.
d. Việc hôm nay để đến 'ngày mai.
e. Đùn đẩy, trốn tránh.
f. Nói ít làm nhiều.
g. Cẩu thả, hời hợt.
 
Trái với siêng năng, kiên trì là biểu hiện ở đáp án b, d, e, g.
 
Câu hỏi: Ý nghĩa của sự siêng năng, kiên trì?
 
Siêng năng, kiên trì giúp con người thành công trong mọi lĩnh vực cuộc sống.