Mở đầu trang 16. Tôi là Nước đây! Đố các bạn tôi được tạo thành từ nguyên tử của các nguyên tố hóa học nào? Tôi có thể được tạo thành như thế nào?
Trả lời:
- Nước được tạo thành từ nguyên tử của các nguyên tố hydrogen và oxygen.
- Nước có thể được tạo thành từ phản ứng đốt cháy hydrogen trong oxygen.
I. Phản ứng hóa học là gì?
Câu hỏi 1 trang 16. Quan sát hình 2.1, cho biết có những quá trình biến đổi hóa học nào xảy ra.
Trả lời:
Trong hình 2.1 có những quá trình biến đổi hóa học xảy ra là:
+ Quá trình cho dung dịch HCl vào bình chứa Zn sinh ra khí H
2.
+ Quá trình đốt cháy hydrogen trong bình chứa oxygen tạo thành nước (H
2O).
Câu hỏi 2 trang 17. Xác định chất tham gia phản ứng và chất sản phẩm trong hai trường hợp sau:
a) Đốt cháy methane tạo thành khí carbon dioxide và nước.
b) Carbon (thành phần chính của than) cháy trong khí oxygen tạo thành khí carbon dioxide.
Trả lời:
a) Đốt cháy methane tạo thành khí carbon dioxide và nước:
+ Chất tham gia phản ứng là methane và oxygen.
+ Chất sản phẩm là carbon dioxide và nước.
b) Carbon (thành phần chính của than) cháy trong khí oxygen tạo thành khí carbon dioxide:
+ Chất tham gia phản ứng là carbon và khí oxygen.
+ Chất sản phẩm là khí carbon dioxide.
II. Diễn biến của phản ứng hóa học
Câu hỏi 3 trang 17. Quan sát sơ đồ hình 2.2, cho biết:
![](/uploads/news/2024_06/image-20240624200518-2.png)
a) Trước phản ứng, những nguyên tử nào liên kết với nhau?
b) Sau phản ứng, những nguyên tử nào liên kết với nhau?
c) So sánh số nguyên tử H và số nguyên tử O trước và sau phản ứng.
Trả lời:
a) Trước phản ứng, 2 nguyên tử H liên kết với nhau; 2 nguyên tử O liên kết với nhau.
b) Sau phản ứng, 1 nguyên tử O liên kết với 2 nguyên tử H.
c) Số nguyên tử H và số nguyên tử O trước và sau phản ứng là bằng nhau.
Luyện tập 1 trang 18. Đốt cháy khí methane (CH4) trong không khí thu được carbon dioxide (CO
2) và nước (H
2O) theo sơ đồ sau:
![](/uploads/news/2024_06/image-20240624200518-3.png)
Quan sát sơ đồ hình 2.3 và cho biết:
a) Trước phản ứng có các chất nào, những nguyên tử nào liên kết với nhau?
b) Sau phản ứng, có các chất nào được tạo thành, những nguyên tử nào liên kết với nhau?
c) So sánh số nguyên tử C, H, O trước và sau phản ứng.
Trả lời:
a) Trước phản ứng có các chất methane (CH
4) và oxygen (O
2).
+ Methane (CH
4) gồm 1 nguyên tử C liên kết với 4 nguyên tử H.
+ Oxygen (O
2) gồm 2 nguyên tử O liên kết với nhau.
b) Sau phản ứng có các phân tử carbon dioxide (CO
2) và nước (H
2O) được tạo thành.
+ Carbon dioxide (CO
2) gồm 1 nguyên tử C liên kết với 2 nguyên tử O.
+ Nước (H
2O) gồm 2 nguyên tử H liên kết với 1 nguyên tử O.
c) Số nguyên tử C, H, O trước và sau phản ứng là bằng nhau.
III. Dấu hiệu có phản ứng hóa học xảy ra
Câu hỏi 4 trang 18. Chỉ ra sự khác biệt về tính chất của nước với hydrogen và oxygen mà em biết.
Trả lời:
Trong phản ứng giữa khí hydrogen với khí oxygen, nước tạo ra không còn tính chất của hydrogen và oxygen nữa (nước ở thể lỏng, không cháy được, …)
Thực hành 1 trang 18.
Chuẩn bị:
• Dụng cụ: Ống nghiệm, đèn cồn, kẹp ống nghiệm.
• Hoá chất: Đường ăn.
Tiến hành:
• Cho khoảng một thìa cafe đường ăn vào ống nghiệm, sau đó đun trên ngọn lửa đèn cồn (hình 2.5).
![](/uploads/news/2024_06/image-20240624200518-4.png)
• Mô tả trạng thái (thể, màu sắc, …) của đường trước và sau khi đun.
• Nêu dấu hiệu chứng tỏ có phản ứng hoá học xảy ra.
Trả lời:
- Trước khi đun: Đường là chất rắn, màu trắng, vị ngọt, không mùi, tan trong nước.
- Sau khi đun: Thu được chất rắn, màu đen, vị đắng, mùi khét, không tan trong nước.
- Dấu hiệu chứng tỏ có phản ứng hóa học xảy ra: có sự thay đổi màu sắc (từ trắng sang đen); vị (từ ngọt sang đắng); mùi (từ không mùi sang khét); độ tan (từ tan trong nước sang chất mới không tan trong nước).
Vận dụng 1 trang 19. Nước đường để trong không khí một thời gian có vị chua. Trong trường hợp này, dấu hiệu nào chứng tỏ có phản ứng hóa học xảy ra?
Trả lời:
Dấu hiệu chứng tỏ có phản ứng hoá học xảy ra là sự thay đổi vị của nước đường (từ vị ngọt sang vị chua).
Luyện tập 2 trang 19. Những dấu hiệu nào thường dùng để nhận biết có phản ứng hóa học xảy ra?
Trả lời:
+ Để nhận biết có phản ứng hóa học xảy ra có thể dựa vào các dấu hiệu sau: có sự thay đổi màu sắc, mùi, … của các chất; tạo ra chất khí hoặc chất không tan (kết tủa); …
+ Ngoài ra, sự tỏa nhiệt và phát sáng cũng có thể là dấu hiệu của phản ứng hóa học xảy ra.
IV. Phản ứng toả nhiệt, phản ứng thu nhiệt
Thực hành 2 trang 19.
Chuẩn bị
• Dụng cụ: Kẹp sắt (panh), bình tam giác (loại 100 mL), đèn cồn, ống đong, thìa xúc hóa chất.
• Hoá chất: Mẩu than, khí oxygen (đã điều chế), dung dịch giấm ăn (CH
3COOH), bột sodium hydrogencarbonate (NaHCO
3).
Tiến hành
Lấy kẹp sắt kẹp mẫu than nhỏ hơ nóng đỏ trên ngọn lửa đèn cồn, sau đó đưa vào bình chứa khí oxygen. Chạm tay vào thành bình để cảm nhận.
Trả lời:
Mẩu than cháy sáng trong bình khí oxygen. Chạm tay vào thành bình thấy nóng.
Thực hành 3 trang 19.
Chuẩn bị
• Dụng cụ: Kẹp sắt (panh), bình tam giác (loại 100 mL), đèn cồn, ống đong, thìa xúc hóa chất.
• Hoá chất: Mẩu than, khí oxygen (đã điều chế), dung dịch giấm ăn (CH
3COOH), bột sodium hydrogencarbonate (NaHCO
3).
Tiến hành
Cho khoảng một thìa cafe bột NaHCO
3 vào bình tam giác, sau đó thêm vào bình 10 mL dung dịch CH
3COOH. Chạm tay vào thành bình để cảm nhận.
Quan sát các hiện tượng xảy ra, nêu cảm nhận khi chạm tay vào thành bình.
Trả lời:
Bột NaHCO
3 tan dần, có khí thoát ra. Chạm tay vào thành bình thấy lạnh.
Câu hỏi 5 trang 19. Trong các phản ứng hóa học ở thí nghiệm 2 và thí nghiệm 3 phản ứng nào tỏa nhiệt, phản ứng nào thu nhiệt?
Trả lời:
Nội dung đang được cập nhật
Luyện tập 3 trang 20 KHTN 8: Trong hai phản ứng dưới đây, phản ứng nào là phản ứng toả nhiệt, phản ứng nào là phản ứng thu nhiệt?
a) Phân huỷ đường tạo thành than và nước.
b) Cồn cháy trong không khí.
Trả lời:
a) Phân hủy đường tạo thành than và nước là phản ứng thu nhiệt.
b) Đốt cháy cồn trong không khí là phản ứng toả nhiệt.
Vận dụng 2 trang 20. Tìm hiểu và chỉ ra thêm một số phản ứng xảy ra trong tự nhiên có kèm theo sự tỏa nhiệt hoặc thu nhiệt.
Trả lời:
- Một số phản ứng xảy ra trong tự nhiên là phản ứng thu nhiệt:
+ Phản ứng quang hợp (là phản ứng thu năng lượng dưới dạng ánh sáng).
+ Phản ứng nung vôi.
- Một số phản ứng xảy ra trong tự nhiên là phản ứng tỏa nhiệt:
+ Phản ứng tạo gỉ sắt.
+ Phản ứng oxi hóa glucose trong cơ thể.