Giải Khoa học tự nhiên 6 sách Chân trời, bài 20: Các cấp độ tổ chức trong cơ thể đa bào

Mở đầu trang 94. Ở cơ thể đơn bào, mỗi tế bào là một cơ thể. Vậy với cơ thể đa bào, các tế bào có sự phối hợp hoạt động với nhau như thế nào để tạo thành cơ thể sống?
Đáp án:
Các tế bào sẽ tập hợp với nhau để làm nên tảng xây dựng nên các cấp tổ chức cao hơn, từ đó phối hợp với nhau để tạo thành cơ thể sống.

Câu hỏi thảo luận 1. Quan sát hình 20.1, 20.2 và trả lời các câu hỏi: Hãy cho biết mối quan hệ từ tế bào đến mô.

Đáp án:
Mối quan hệ từ tế bào đến mô:
- Quan sát hình ta thấy:
+ Nhiều tế bào biểu bì lá tập hợp lại với nhau tạo thành mô biểu bì lá.
+ Nhiều tế bào nhu mô lá tập hợp lại với nhau tạo thành mô mềm lá.
+ Nhiều tế bào cơ dạ dày tập hợp lại với nhau tạo thành mô cơ dạ dày.
+ Nhiều tế bào biểu bì dạ dày tập hợp lại với nhau tạo thành mô biểu bì dạ dày.
- Từ đó, rút ra mối quan hệ từ tế bào đến mô: Tế bào là cấp độ tổ chức thấp hơn để hình thàn nên cấp độ tổ chức cao hơn là mô → Các tế bào giống nhau (về cả hình dạng, cấu tạo và chức năng) tập hợp lại để tạo thành mô.

Câu hỏi thảo luận 2. Quan sát hình 20.1, 20.2 và trả lời các câu hỏi: Nhận xét về hình dạng và cấu tạo tế bào hình thành nên mỗi loại mô.

Đáp án:
Nhận xét về hình dạng và cấu tạo tế bào hình thành nên mỗi loại mô: Các tế bào trong mỗi loại mô đều có hình dạng và cấu tạo giống nhau.

Câu hỏi thảo luận 3. Quan sát hình 20.1, 20.2 và trả lời các câu hỏi: Hãy dự đoán chức năng của các tế bào trong một mô.

Đáp án:
Các tế bào trong cùng một loại mô có chức năng giống nhau.

Câu hỏi thảo luận 4. Quan sát hình 20.3a và cho biết lá cây được cấu tạo từ những loại mô nào?

Đáp án:
Lá cây được cấu tạo từ một số loại mô như: mô biểu bì, mô cơ bản (gồm mô giậu và mô mềm), mô dẫn.

Câu hỏi thảo luận 6. Mô và cơ quan có mối liên hệ với nhau như thế nào?
Đáp án:
Mối quan hệ giữa mô và cơ quan: Mô là cấp độ tổ chức thấp hơn để hình thành nên cấp độ tổ chức cao hơn là cơ quan → Cơ quan là tập hợp của nhiều mô cùng thực hiện một chức năng trong cơ thể.

Luyện tập 1. Cơ thể người được cấu tạo từ những loại mô nào? Cho ví dụ.
Đáp án:
- Cơ thể người được cấu tạo từ 4 loại mô chính bao gồm: mô biểu bì, mô liên kết, mô cơ, mô thần kinh.
- Ví dụ:
Mô biểu bì: mô biểu bì ở da, mô biểu bì ở dạ dày,…
Mô liên kết: mô mỡ, mô sụn ở khớp, mô xương, mô sợi,…
Mô cơ: mô cơ tim cấu tạo nên thành tim, mô cơ vân gắn với xương tạo nên sự vận động, mô cơ trơn trong thành các nội quan như dạ dày, ruột, mạch máu, bóng đái,…
Mô thần kinh: mô thần trung ương nằm trong não bộ và tủy sống,…

Luyện tập 2. Hãy kể tên một số cơ quan trong cơ thể và cho biết tim được cấu tạo từ những loại mô nào?
Đáp án:
- Một số cơ quan trong cơ thể con người là: dạ dày, tim, gan, thận, mật, ruột non, ruột già, mắt, tai,…
- Tim được cấu tạo từ các loại mô là: mô liên kết cấu tạo nên màng ngoài tim, mô cơ tim cấu tạo nên thành tim, mô biểu bì cấu tạo nên màng trong tim.

Luyện tập 3. Điều gì sẽ xảy ra nếu cây cà chua bị mất đi hệ rễ?
- Vẽ bảng sau vào vở và hoàn thành theo mẫu sau:

Đáp án:
- Nếu cây cà chua bị mất đi hệ rễ thì cây không thực hiện hấp thụ được nước và muối khoáng → Cây bị thiếu nước và muối khoáng → Các hoạt động sống của cây không được hoạt động bình thường → Cây sẽ héo dần và chết. Ngoài ra, khi hệ rễ của cây bị mất, cây cũng không thể bám chặt xuống đất → Cây không thể đứng vững trong không gian.
- Bảng cấu tạo và chức năng của các hệ cơ quan trong cơ thể:

Vận dụng. Nêu tên các cấp độ tổ chức trong cơ thể đa bào tương ứng với các số từ (1) đến (5) trong hình sau:

Đáp án:
(1) Tế bào
(2) Mô
(3) Cơ quan
(4) Hệ cơ quan
(5) Cơ thể

* Giải bài tập
Câu 1. Đơn vị cấu tạo và chức năng cơ bản của mọi cơ thể sống là:
A. mô
B. tế bào
C. cơ quan
D. hệ cơ quan
Đáp án:
Chọn đáp án B
Đơn vị cấu tạo và chức năng cơ bản của mọi cơ thể sống là tế bào
Mô, cơ quan, hệ cơ quan chỉ có ở các cơ thể đa bào, không có ở các cơ thể đơn bào.

Câu 2. Trong cơ thể đa bào, tập hợp các tế bào giống nhau cùng thực hiện một chức năng nhất định được gọi là
A. mô
B. tế bào
C. cơ quan
D. hệ cơ quan
Đáp án:
Chọn đáp án A
Tập hợp các tế bào giống nhau cùng thực hiện một chức năng nhất định được gọi là mô.
Tập hợp các mô cùng thực hiện một chức năng được gọi là cơ quan.
Tập hợp một số cơ quan cùng hoạt động để thực hiện một chức năng nhất định gọi là hệ cơ quan.

Câu 3 trang 97. Kể tên các cơ quan thuộc hệ hô hấp ở người và cho biết mỗi liên hệ về chức năng của các cơ quan
Đáp án:
Cơ quan thuộc hệ hô hấp ở người: Mũi, hầu, thanh quản, khí quản, phổi,…
Mối liên hệ: mũi, hầu và thanh quản lấy không khí bên ngoài cơ thể, làm ấm, sưởi ấm và lọc không khí trước khi cung cấp vào phổi. Sau đó khí quản và phổi tiếp nhận không khí đó thực hiện lọc và trao đổi khí

Câu 4 trang 97. Khi em tập thể dục, những cơ quan và hệ cơ quan nào trong cơ thể cùng phối hợp hoạt động?
Đáp án:
Khi tập thể dục, những cơ quan và hệ cơ quan trong cơ thể cùng phối hợp hoạt động là: hệ vận động, hệ thần kinh, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, hệ bài tiết.
Cụ thể: Khi tập thể dục, hệ vận động (cơ và xương) hoạt động với cường độ mạnh kéo theo các hệ cơ quan, hệ cơ quan khác cũng tăng cường hoạt động để phối hợp: tim đập nhanh và mạnh hơn, mạch máu dãn, thở nhanh và sâu hơn, mồ hôi tiết nhiều hơn,… Sự phối hợp của các cơ quan, hệ cơ quan được điều khiển bởi hệ thần kinh.