Phần lớn tác phẩm của Nguyễn Quang Sáng viết về cuộc sống - con người Nam Bộ bằng giọng văn mộc mạc, chân thành, sâu sắc và đậm đà phong cách Nam Bộ. “Chiếc lược ngà” là một trong những truyện hay của Nguyễn Quang Sáng. Sức hấp dẫn của thiên truyện này được bắt đầu từ hình tượng nhân vật bé Thu.
Kỷ vật cuối cùng của người cha liệt sĩ là anh Sáu dành cho đứa con bé bỏng là “Chiếc lược ngà”. Đó chính là hiện thân tình cảm cha con. Lần gặp cuối cùng ấy, được nhân vật “tôi” - người bạn của anh Sáu, người chứng kiến và kể lại hết sức cảm động.
Trước giờ lên đường đi tập kết theo hiệp định Giơ-ne-vơ, cha con họ nhận ra nhau. Đó là một tình huống hết sức đặc biệt, đồng thời truyện tập trung khắc hoạ tính cách nhân vật hết sức sinh động bất ngờ qua phản ứng của bé Thu.
Hai cha con không hề biết mặt nhau. Họ nhận ra nhau qua tấm ảnh cũ cách đó bảy năm.
Bé thu mới tám tuổi, em còn quá nhỏ nên không nhớ gương mặt của người cha thân thương.
Linh tính muôn đời của một người cha đã giúp anh Sáu nhận ra đứa con gái bé bỏng của mình. Tuy vậy, trong lúc trùng phùng ấy thì đột nhiên bé Thu không chịu nhìn nhận cha mình. Điều đó tạo nên nỗi niềm đau đớn trong lòng người cha.
Bé Thu nhìn cha với cặp mắt cảnh giác và xa lạ, nhất định không nhận cha. Sự thơ ngây của một đứa trẻ nhưng đầy cá tính, bé Thu tỏ ra gan lì mặc cho người thân khuyên nhủ.
Tình huống kịch tính diễn bé Thu “hất đổ miếng trứng cá khỏi chén cơm” biểu hiện thái độ từ chối sự quan tâm của cha khiến anh Sáu nổi giận đánh con. Hành động bất lực của anh Sáu đã cực tả sự thất vọng và cũng chính là sự khao khát đến cháy bỏng về một tình cha con.
Nguyên nhân bé Thu không nhận ra cha bởi vì vết thẹo đã làm biến dạng gương mặt người cha. Vết thẹo ấy tạo ra một chân dung dữ dằn khiến bé Thu ngỡ cha mình là một người xấu xa.
Nỗi buồn da diết của người cha trước khi lên đường không được đứa con thân yêu gọi một tiếng “ba”, xen đan trong niềm hối hận vì đã không kiềm chế đã khiến đứa con càng xa cách, (tác giả miêu tả tâm lý người cha thật hợp lý)
Thái độ của bé Thu muốn nhận ba nhưng không dám vì đã trót dại làm ba giận, (miêu tả tính cách trẻ thơ thật dễ thương và hợp lý).
Cao trào đến đầy bất ngờ sau lời chào từ biệt của người cha, người ta nghe vang lên một tiếng “ba” thảng thốt đầy với tình cảm vừa hối hận vừa kính trọng, tràn ngập niềm yêu thương của đứa con bé bỏng, làm xúc động lòng người.
Đó là lúc đứa bé đã nhận ra ba không phải là người hung dữ mà vết thẹo kia, chính sự kết tinh của một tâm hồn cao đẹp, là vết thẹo mà ba mang ra từ cuộc chiến. Chi tiết thật cảm động khi bé Thu “hôn ba cùng khắp, hôn cả vết thẹo dài bên má”.
Đoạn trích thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của bé Thu: một tình cảm yêu ghét rõ ràng rất trẻ thơ.
Thể hiện cá tính lành mạnh và mạnh mẽ. Thực chất hai thái độ trái ngược của Thu là sự thống nhất trong một nhân vật được đặt trong hoàn cảnh và tình huống hợp lý.
Sức hấp dẫn của tác phẩm khơi gợi sâu xa về tình cha con. Tác phẩm đã giúp người đọc hiểu được những mất mát hi sinh và vẻ đẹp tâm hồn của con người thời chiến.
Giải Tiếng Anh 9 Kết nối tri thức, Unit 6: Getting Started