1. Sân khấu dân gian - Chèo
Chèo cổ và Tuồng cổ, là loại hình sân khâu dân gian Việt Nam. Về chèo cổ dân tộc ta có hàng chục vở, trong đó có 4 vở rất quen thuộc với mọi người như: “Quan Âm Thị Kính”, Chèo “Trương Viên”, chèo “Kim Nham”, chèo “Chu Mãi Thần”, (còn gọi chèo Tuần Ty - Đào Huế). Tuồng cổ thường gọi là Tuồng đồ, có vở “Nghêu, Sò, Ốc, Hến” mà nhiều người rất thích. Các trích đoạn chèo như “Thị Mầu lên chùa” (chèo “Quan Âm Thị Kính”), “Xuý Vân giả dại” (chèo “Kim Nham”) rất hay, tiêu biểu cho cái đặc sắc của nghệ thuật chèo cổ dân tộc.
Nội dung chèo cổ giàu giá trị nhân đạo, nói lên những bi kịch cuộc đời, lên những ngang trái bất công. Vai hề trong chèo cổ thể hiện tiếng cười dân gian rất hóm, hỉnh, yêu đời.
Sân khấu chèo cổ ngày xưa là sân đình. Hoá trang chèo còn đơn giản, ước lệ. Ngôn ngữ chèo rất bình dị, sử dụng nhiều thành ngữ, tục ngữ, ca dao một cách thanh thoát. Chèo hình thành qua truyện cổ tích, truyện Nôm. Tính kịch, xung đột trong chèo nhìn chung còn đơn giản, xoay quanh trục “bĩ cực” - “thái cực”. Kết thường có hậu theo quan niệm đạo đức nhân dân. Ngày nay, nghệ thuật chèo đang dược cải biên và đổi mới.
2. Tóm tắt chèo “Quan Âm Thị Kính”
Thị Kính xinh tươi, là con gái của Mãng ông nhà nghèo. Thị Kính lấy Thiện Sĩ một nho sinh hơi đần, con trai của Sùng ông, Sùng bà giàu có. Một đêm khuya, Thiện Sĩ đọc sách rồi nằm lên kỉ thiu thiu ngủ, Thị Kính phe phẩy quạt cho chồng. Chị nhìn thấy một chiếc râu mọc ngược dưới cẳm chồng, Thị Kính bèn lấy con dao khâu xén chiếc râu ấy đi. Thiện Sĩ chợt giật mình choàng thức, hốt hoảng túm lấy con dao hô hoán lên: “Hỡi cha! Hỡi mẹ! Hỡi làng! Đêm khuya khoắt bổng làm sao thấy bất thường!”...Thị Kính bị Sùng bà vu cho tội định giết chồng, chửi mắng, nhiếc móc, vùi dập thậm tệ, rồi đuổi Thị Kính về nhà bố mẹ đẻ.
Đau khổ và bế tắc, Thị Kính cắt tóc, cải dạng con trai, vào tu ờ chùa Vân Tự, Thị Mầu con gái phú ông rất lẳng lơ, mê đắm chú tiểu Kính Tâm; ve vãn mãi mà vẫn không được. Sau dó Thị Mầu chửa hoang với anh Nô, kẻ đi đợ. Làng phạt vạ. Thị Mầu vu cho tiểu Kính Tâm. Kính Tâm bị đuổi ra cổng chùa, Thị Mầu trao đứa con hoang cho Kính Tâm.
Suốt ba năm trời Kính Tâm âm thầm chịu đựng và nhẫn nhục đi xin sữa nuôi con cho Thị Mầu. Trời Phật độ lòng, cho Kính Tâm được hoá thành Phật Bà Quan Âm lên toà sen (cõi Phật). Bấy giờ mọi người mới biết tiểu Kính Tâm là gái và hiểu rõ lòng nhẫn nhục, đức hi sinh cực độ của Thị Kính.
Nghị luận về một câu tục ngữ hoặc danh ngôn về một vấn đề đời sống