Nhưng còn có một bài thơ khác đã khắc hoạ hết sức sống động nét mộc mạc nhưng chân thật, đáng yêu và giàu lòng yêu nước của người lính nông dân: đó là “Đồng chí” của nhà thơ Chính Hữu.
Đồng chí của Chính Hữu được viết theo cảm hứng hiện thực nhằm nêu lên vẻ đẹp giản dị, mộc mạc mà cao đẹp của người nông dân mặc áo lính.
Người lính xuất hiện trong bài thơ này không xây dựng trên một bối cảnh khác thường, đặc biệt như người lính trong Tây Tiến của Quang Dũng, mà trong cái môi trường quen thuộc thường thấy ở các làng quê nghèo đến xác xơ.
Quê anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
ở đấy có những "Gian nhà không mặc kệ gió lung lay", có “Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính”. Tất cả đều quen thuộc, gần gũi. Từ giã ruộng đồng, họ bước ra mặt trận. Hôm qua là nông dân, hôm nay đã là chiến sĩ. Đơn giản vậy thôi mà chân thực và đẹp đẽ biết bao của người lính nông dân trong bài “Đồng chí” với hành động “Ruộng nương anh gởi bạn thân cày...”
Tác giả không tô vẽ, không che giấu, trái lại còn nhấn mạnh cái nghèo đói, lam lũ thật tội nghiệp của họ.
Áo anh rách vai
Quần anh có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Người lính trong thơ Chính Hữu mang một vẻ đẹp mới của thời đại. Đó là vẻ đẹp của tình đồng chí, tình đồng đội gắn với giai cấp của người lính.
Bài thơ thiên về khai thác đời sống nội tâm, tình cảm người lính. Vẻ đẹp của bài thơ Đồng chí là vẻ đẹp của đời sống tâm hồn người lính mà nơi phát ra vừng ánh sáng lung linh nhất là mối tình đồng đội, hoà trong cái chủ âm toàn bài bằng một giọng điệu đượm buồn nhưng giàu tính nhân văn.
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau
Súng bên súng đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ
Đồng chí!
……………………………..
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay
Vâng ! Chỉ cần “Thương nhau tay nắm lấy bàn tay” là có đủ hơi ấm chống chọi với cái rét run người nơi đại ngàn, những đêm rừng sương muối rắc đầy bên nỗi nhớ nhà ... Xa hơn nữa khi ta cầm tay nhau thì hình ảnh Đất Nước trong ta sẽ “Vẹn tròn to lớn” như tinh thần bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm.
Hình ảnh lung linh toả sáng thâu tóm cả linh hồn của bài thơ là hình ảnh “Đầu súng trăng treo” xuất hiện ở cuối bài thơ. Hình ảnh ấy nâng vẻ đẹp người lính lên đến tầm cao khái quát trong đó có sự hài hoà giữa hiện thực và chất lãng mạn trữ tình, mang ý nghĩa tượng trưng sâu sắc.
Đồng chí mang vẻ đẹp riêng của người lính nông dân: đó là vẻ đẹp một mạc, giản dị nhưng hết sức thiêng liêng, gắn bó sâu sắc giữa số phận cá nhân với số phận chung của dân tộc. Bài thơ hoà thêm vào dàn đồng ca vang dội của văn học thời kỳ này là chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa anh hùng. Bài thơ đã góp vào vườn thơ Việt Nam thêm một đoá hương rừng mộc mạc mà cao đẹp.