© 2020 Bài Kiểm Tra.com. All Rights Reserved.

Phân tích nhân vật: Thái y lệnh trong truyện “Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng”

Thứ bảy - 13/11/2021 08:27
Phân tích nhân vật: Thái y lệnh trong truyện “Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng”
Tác giả của “Nam Ông mộng lục” là Hồ Nguyên Trừng, hiện còn lại 28 thiên, mỗi thiên là một truyện nói về việc cũ của quê hương đất nước mình, ký thác nỗi sầu xa xứ qua những hồi ức của người đang sống nơi đất khách quê người. Có một số thiên mang yếu tố ly kỳ như những truyền kỳ, giai thoại. Có một số thiên gần như những “thi thoại” khá lý thú. Tất cả sự việc, cảnh vật và con người được tác giả nhớ đến là sự thấp thoáng một số nét về xã hội, lịch sử, văn hoá thời Lý - Trần.
Thiên thứ 8, nhan đề chữ Hán là “Y thiện dụng tâm” (Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng) kể chuyện Phạm Bân, một thầy thuốc giỏi, qua đó ca ngợi y đức, kín đáo biểu lộ niềm tự hào về ông cha, tổ tiên mình.

1. Phạm Bân là cụ tổ bên ngoại của Hồ Nguyên Trừng, một thầy thuốc giỏi “có nghề y gia truyền” giữ chức Thái y lệnh dưới thời Trần Anh Vương (1293 - 1314). Một thầy thuốc có địa vị cao sang, lại còn giàu lòng nhân ái. Ông không tích của mà tích đức, đã đem hết của cải trong nhà ra mua các loại thuốc tốt và tích trữ thóc gạo. Gặp người tật bệnh cơ khổ ông cho ở nhà mình, cấp cơm cháo, chữa trị. Ông không “né tránh” máu mủ dầm dề của bệnh nhân. Bệnh nhân chữa trị “tới khi khỏe mạnh rồi đi”, ông không lấy tiền. Trong “Ngư tiều y thuật vấn đáp”, ta cũng bắt gặp một cụ lương y cao đẹp như thế ; cụ đã nói:

“Đứa ăn mày cũng trời sinh,
Bệnh còn cứu đặng, thuốc dành cho không”.
(Nguyễn Đình Chiểu)

Những năm đói kém dịch bệnh nổi lên, Phạm Bân còn dựng thêm nhà đón những kẻ “khốn cùng đói khát và bệnh tật đến ở”. Ông đã cứu chữa được hơn ngàn người. Nhà ông dã trở thành một bệnh viện làm phúc. Quan Thái y lệnh không làm giàu mà chỉ làm phúc. Y đức của ông toả sáng, cho nên “ngài được người đương thời trọng vọng”. Tác giả nêu lên một số sự việc rất điển hình để làm nổi bật “y thiện dụng tâm” của Phạm Bân với bao tự hào ngợi ca.

2. Truyện “Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng” có một tình huống gây cấn, đầy xung đột giữa tâm đức và danh lợi, giữa cái sống và cái chết, giữa an và nguy. Qua đó, tính cách, nhân cách, bản lĩnh xử thế của người thầy thuốc được tỏ rõ. Cùng một lúc có hai bệnh nhân. Người đàn bà thì nguy kịch “máu chảy như xối, mặt mày xanh lét”. Con bệnh thứ hai là bậc quý nhân trong cung đang “bị sốt”. Một bên là người đến “gõ cửa mời gấp”, một bên là “vương triệu đến khám”. Đã mấy ai dám trái lệnh vua? Phạm Bân đã có một cách ứng xử rất đẹp. Ông đã “đi ngay” đến cứu bệnh nhân khi “mệnh sống... chỉ ở trong khoảnh khắc”, còn bệnh của quý nhân thì “không gấp”, sẽ đến vương phủ sau: “Tôi hãy cứu họ trước, lát nữa sẽ đến vương phủ”. Cứu mệnh sống cho con bệnh nguy kích là trên hết, trước hết. Phạm Bân đã ứng xứ như vậy, cho dù “phận làm tôi” không trọn vẹn, có thể nguy hiểm đến tính mệnh mình. Câu đối đáp của quan Thái y lệnh với quan Trung sứ đã thể hiện tầm vóc cao đẹp của một vị danh y. Trái mệnh vua là tội lớn: “Tôi có mắc tội, cũng không biết làm thế nào”. Thật là dũng cảm, giàu đức hy sinh. Có tâm đức, giàu y đức mới có sự lựa chọn vô cùng dũng cảm và đầy tình người, như ông nói: “Nếu người kia không được cứu, sẽ chết trong khoảnh khắc, chẳng biết trông vào đâu”. Ông nói lên niềm tin về sự anh minh của đức vua: “Tính mệnh của tiểu thần còn trông cậy vào chúa thượng may ra thoát”. Vì trái lệnh vua triệu, ông dũng cảm nhận: “Tội tôi xin chịu”. Qua đó, ta thấy Phạm Bân đã có “một tấm lòng” cao cả khi đứng trước sự lựa chọn giữa y đức và danh lợi, giữa mệnh sống bệnh nhân và sự nguy hiểm có thể chết đối với bản thân minh. Câu nói của Phạm Bân vừa có lý vừa có tình, rất nhân bản, tỏa sáng một nhân cách cao quý. Có phần thưởng nào to lớn hơn khi Phạm Bân được Trần Anh Vương ngợi khen: “Ngươi thật là bậc lương y chân chính, đã giỏi về nghề nghiệp lại có lòng nhân đức...”.

Phạm Bân là hình ảnh tuyệt đẹp về người thấy thuốc giàu tình thương người, tỏa sáng tâm đức, y đức, để lại bao kính yêu và ngưỡng mộ trong lòng ta. Lương y như từ mẫu. Cùng với các bậc đại danh y như Tuệ Tĩnh, Lãn Ông, Lê Hữu Trác...,nhân vật Phạm Bân, tên tuổi và công đức của họ sống mãi trong thời gian và lòng người. “Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng” là một truyện gián dị mà hấp dẫn, chứa chan tình người, nêu cao đạo đức của người thầy thuốc chân chính.

  Ý kiến bạn đọc

Mã bảo mật   
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây