Đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều có giá trị tố cáo đanh thép. Bằng ngòi bút miêu tả đặc sắc, tác giả đã vạch trần bộ mặt xấu xa của tên con buôn họ Mã, đồng thời khắc hoạ rõ nét tâm trạng đau đớn của Thuý Kiều.
Nguyễn Du đã dựng nên chân dung buôn người tiêu biểu trong xã hội cũ là Mã Giám Sinh với bộ mặt đạo đức giả và bất lương. Y đã lợi dụng hoàn cảnh gia đình Kiều gặp tai biến để mua Kiều trong sự cân đo, đong đếm, ép về giá cả. Trong xã hội cũ còn có những mụ mối tiếp tay cho bọn buôn người gây thêm tội ác. Qua đó, Nguyễn Du đã lên án mặt trái của đồng tiền. Đồng tiền đã đẩy con người vào cảnh tan cửa nát nhà, người thân xa lìa nhau:
Tiền lưng đã sẵn, việc gì chẳng xong
Cũng vì đồng tiền mà gia đình Kiều bị vu oan:
Một ngày lạ thói sai nha
Làm cho khốc hại chẳng qua vì tiền
Nguyễn Du đã lên án các thế lực đen tối. Thế lực đồng tiền và bọn người bất lương đã chà đạp lên nhân phẩm của người phụ nữ tài sắc, hiếu nghĩa thể hiện tấm lòng nhân đạo của tác giả. Nguyễn Du đã đồng cảm sâu sắc với cảnh ngộ của nàng Kiều mà viết ra những câu thơ đầy nước mắt: “Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng”. Nếu không có một trái tim yêu thương rộng lớn, nhà thơ khó có thể viết ra những vần thơ làm rung động lòng người đến thế.
Trong đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều nói riêng và Truyện Kiều nói chung, Nguyễn Du luôn đứng về phía người phụ nữ, người lương thiện để cảm thông, chia sẻ với cảnh ngộ của họ. Đặc biệt qua cuộc đời của Thuý Kiều, Nguyễn Du phải thốt lên:
Đau đớn thay phận đàn bà
Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung
Xã hội phong kiến tồn tại bao điều bất công: bọn quan lại bất nhân vì đồng tiền, bọn buôn người bất lương cũng vì đồng tiền, cả xã hội chạy theo tiền. Qua Truyện Kiều Nguyễn Du đã tố cáo xã hội bất công, tố cáo những thế lực tàn bạo chà đạp lên nhân phẩm con người. Qua đó ta thấy được trái tim nhân đạo, cao cả của tác giả.
Giải Tiếng Anh 9 Kết nối tri thức, Unit 6: Getting Started