Giải bài tập Công nghệ 8: Phân loại và số liệu kĩ thuật của đồ dùng điện.

Câu hỏi: Em hãy nêu tên và phân loại của một số đồ dùng điện trong gia đình.

Trả lời: Tên và phân loại của một số đồ dùng điện trong gia đình được thể hiện trên Bảng 37.1:

Câu hỏi: Em hãy nêu công dụng của một số dụng cụ điện - quang.

Trả lời: Công dụng của một số dụng cụ điện - quang:

- Đèn sợi đốt: Chủ yếu dùng để chiếu sáng trong gia đình hoặc đường phố, nơi công cộng. Khi sợi đốt có dòng điện qua, nhiệt độ sợi đốt tăng cao sẽ phát ra ánh sáng và tỏa nhiệt vì vậy hiệu suất phát sáng của đèn sợi đốt thấp, đến năm 2012 nhiều nước trên thế giới sẽ không dùng đèn sợi đốt nữa. Vì đèn sợi đốt tỏa nhiệt nhiều nên nhiều khi người ta còn dùng đèn sợi đốt để sấy quần áo những ngày trời ấm, sưởi cho súc vật nuôi, sấy các thiết bị trong tủ phòng thí nghiệm. Khi dùng đèn sợi đốt đế có tác dụng tỏa nhiệt như trên thì nên mắc nối tiếp 2 hoặc 3 bóng đèn cùng công suất để giảm điện áp đặt vào bóng sẽ có tác dụng:

- Điện áp đặt vào bóng thấp nên nhiệt độ bóng không cao lắm, tác dụng phát sáng thấp, năng lượng điện chủ yếu phát nhiệt.

- Vỏ thủy tinh của bóng không nóng lắm nên vật nuôi nhỏ chạm vào không bị bỏng, các đồ vật chạm vào không bị cháy.

- Điện áp đặt vào sợi đốt mỗi bóng không lớn nên tuổi thọ cua bóng cao. trong khi đang có điện nếu bị rung động cũng khó bị dứt sợi đốt.

- Đèn ống huỳnh quang: Mặt trong ống thủy tinh có phủ bột huỳnh quang, trong ống có hơi thủy ngân nên hiệu suất phát sáng cao. Mấy năm gần đây trên thị trường có đèn ống huỳnh quang Maxx 801 làm cho chương trình ánh sáng học đường để học sinh đỡ bị cận. Bột huỳnh quang có thêm đất hiếm và hơi trong bóng đèn này làm ánh sáng phát ra có dải sáng đỏ hẹp vì vậy ánh sáng phát ra trắng sáng hơn đèn ống huỳnh quang bình thường. Dù loại đèn này phát ra ánh sáng tốt nhưng học sinh ngồi cũng phải đúng tư thế mới không bị cận. Nếu học sinh ngồi không đúng tư thế thì không có bóng đèn nào chống cận được!

- Đèn compac: Bộ phận phát sáng cũng là ống thủy tinh có phủ bột huỳnh quang là đất hiếm và hơi thủy ngân bên trong nên hiệu suất phát súng cao vì vậy tiết kiệm điện. Để ống phát sáng, ở đuôi đèn có mạch điện tử tạo xung điện áp cao, tần số cao ở hai cực của đèn vì vậy ánh sáng ổn định hơn đèn ống huỳnh quang. Hiện nay người ta còn làm kết họp bộ phận khử mùi và diệt khuẩn vào đèn compac.

- LED: Mấy chục năm trước đây công nghệ chỉ chế tạo được LED ánh sáng màu, làm việc ở dòng điện nhỏ, công suất thấp nên LED chỉ được dùng làm bóng báo trong các thiết bị diện và điện tử. Những năm gần đây khoa học kĩ thuật phát triển, người ta chế tạo được những LED công suất lớn, ánh sáng trang nên được dùng làm đèn chiếu sáng: Đèn pin, đèn chiếu sáng cầm tay dùng ac quy, đèn chiếu sáng trong gia đình, đèn chiếu sáng nơi công cộng. Có loại LED phát ra ánh sáng cực tím dùng làm đèn soi tiền để phân biệt tiền thật và tiền giả.

Câu hỏi: Em hãy nêu đặc điểm của đồ dùng loại điện-nhiệt.

Trả lời: Đồ dùng loại điện-nhiệt là loại biến điện thành nhiệt để làm nóng vật theo yêu cầu cua người sử dụng. Có nhiều loại dụng cụ biến điện thành nhiệt:

Dụng cụ biến trực tiếp điện thành nhiệt: bếp điện, bàn là, nồi cơm điện, ấm đun nước siêu tốc, lò nướng, ... Trong những dụng cụ này, dòng điện qua sợi dây đốt nóng có điện trở suất cao, chịu nhiệt độ cao nên tỏa nhiều nhiệt.

Dụng cụ biến điện thành sóng cực ngắn hoặc điện từ trường để làm nóng: Lò vi sóng, bếp từ.

Câu hỏi: Em hãy nêu đặc điểm của dụng cụ biến điện năng thành cơ năng trong chuyển động quay?

Trả lời: Trong những dụng cụ biến điện thành cơ có bộ phận chủ yếu là động cơ điện. Trong động cơ điện, từ trường của dòng điện làm một bộ phận quay quanh trục sinh ra cơ năng, các dụng cụ biến điện thành cơ có loại dùng điện một chiều, có loại dùng điện xoay chiều:

Loại dùng điện một chiều: quạt trong ô tô, cái gạt nước trong ô tô. ...

Loại dùng điện xoay chiều: quạt điện, máy bơm nước, máy giặt, máy hút bụi, máy xay sinh tố, máy khuấy...

Câu hỏi: Trên các đồ dùng điện thường có ghi một số số liệu, đây là những số gì?

Trả lời: Trên các đồ dùng điện hoặc trên catalo của các đồ dùng điện thường ghi một số số liệu về điện, dãy là số cho ta biết đặc điểm kĩ thuật của đồ dùng điện, khi dùng ta phải theo đúng những số đó của nhà sản xuất đã chỉ dẫn. Trên các mặt đồ dùng điện hoặc trên catalo thường có ghi:

- Điện áp định mức (V): Khoảng điện áp cho phép dùng đồ điện đó.

- Dòng điện định mức (A): Dòng điện làm việc bình thường của thiết bị.

- Công suất định mức (W): Công suất làm việc bình thường của dụng cụ đó (thường là những dụng cụ tiêu thụ điện dưới dạng điện trở thuần). Trên máy biến áp và một số máy điện đề công suất theo VA hoặc kVA (đấy là những dụng cụ điện không tiêu thụ điện dưới dạng điện trở thuần). Các máy điều hòa nhiệt độ thường ghi công suất theo BTU/h (BTU là đơn vị nhiệt lượng của Anh, nó nói lên khả năng làm lạnh của máy).

- Tần số (Hz): Tần số nguồn điện thích hợp với đồ dùng điện.

- Dung tích (I): Ở các bình nước nóng, nồi cơm, bình đun nước, tủ lạnh, ... thường ghi dung tích của dụng cụ.

- Khối lượng (kg): Ở máy giặt thường ghi khối lượng quần áo, chăn, màn, ... tối đa được cho vào máy.

- Độ cao (m): Ở máy bơm nước ngoài ghi công suất theo W hoặc VA còn ghi thêm độ sâu của nước máy có thể hút lên, độ cao của nước máy có thể đẩy lên.

- Tốc độ quay (v/min : vòng/phút): Trên các dụng cụ có động cơ quay ngoài công suất ghi theo W hay VA, kVA còn ghi tốc độ quay của động cơ.

- Thời gian sử dụng (h, min, s: giờ, phút, giây): Trên một số dụng cụ có ghi thời gian sử dụng tối đa để máy không bị cháy hoặc hỏng.

- Nhiệt độ (°C): Nhiệt độ làm việc của dụng cụ.

- Thể tích (m³/min): Trên một số loại quạt gió còn ghi lượng gió thôi được trong một phút.

- Độ dài (in: Đơn vị chiều dài của Anh, 1 in = 2,54cm): Các máy thu hình thường ghi kích thước theo độ dài đường chéo màn hình.

Câu hỏi: Em cho biết ý nghĩa các số liệu kĩ thuật ghi trên dụng cụ điện.

Trả lời: Các số liệu kĩ thuật ghi trên các dụng cụ diện có tác dụng để ta biết đặc tính kĩ thuật của các dụng cụ điện đã được thiết kế chế tạo ra, nó có tác dụng:

- Người sử dụng căn cứ vào nhu cầu mà chọn mua dụng cụ cho thích hợp. Ví dụ:

- Theo các sách nước ngoài, đèn bàn cho học sinh dùng bóng sợi đốt, muốn năng suất tiếp thu cao nhất thì dùng bóng 100W để cách bàn 1m, nhưng đèn bàn của học sinh thường cách bàn khoảng 50 ÷ 60cm nên dùng bóng 40W là thích hợp.

- Nhà đông người thì dùng nồi cơm hay ấm đun nước có dung tích lớn, máy giặt cho dược khối lượng quần áo nhiều, bình đun nước nóng lớn, tủ lạnh to để đựng được nhiều đồ ăn.

- Bể nước để trên cao thì dùng loại máy bơm nước có thể đưa nước lên cao hơn độ cao của bể, nếu cần bơm nhiều nước thì dùng máy có công suất lớn. Đối với máy bơm nước nên chọn độ cao đưa nước lên hoặc độ sau hút nước lên, công suất máy bơm lớn hơn nhu cầu một chút vì sau một thời gian dùng cánh quạt trong máy bơm bị mòn thì khả năng làm việc của máy sẽ thấp hơn số ghi trên máy một chút.

- Phòng ở nhỏ thì dùng máy điều hòa nhỏ. Máy điều hòa nên chọn mua công suất lớn hơn tính toán với kích thước phòng một ít để máy bền và đỡ tốn điện vì máy không phải chạy liên tục.

- Các đồ điện khác mua đúng nhu cầu để dùng thì tiết kiệm điện và tiền mua cũng không lớn quá.

- Căn cứ vào số liệu kĩ thuật ghi trên dụng cụ người sử dụng dùng cho đúng thiết kế của dụng cụ thi dùng mới được lâu bền:

-  Khi dùng máy xay sinh tố, căn cứ vào công suất máy ta cho lượng thực phẩm thích hợp vào, mỗi lần cho máy chạy ta chỉ cho chạy từng khoảng thời gian ngắn nhất định theo số liệu ghi trên máy, không chạy liên tục lâu quá sẽ làm cháy máy.

- Không dùng điện áp cao quá mức ghi trên dụng cụ điện vì sẽ làm dụng cụ chóng hỏng. Riêng đối với điều hòa nhiệt độ và tủ lạnh không dùng điện áp thấp hơn mức ghi trên máy nhiều vì điện áp thấp quá động cơ không quay được, sẽ bị cháy. Đối với bóng đèn sợi đốt khi điện áp tăng quá mức quy định thì tuổi thọ giảm rất nhiều, trong SGK có công thức tính toán lí thuyết phức tạp nhưng vì hàm số mũ bậc cao nên học sinh không tính được, ta chỉ cần nhớ thực dụng là khi điện áp đặt vào bóng tăng 10% thì tuổi thọ bóng giảm đi gần một nửa.

- Một số người nghĩ rằng quạt điện 220V dùng ở điện 110V sẽ bị cháy quạt. Ý nghĩ này chỉ đúng với những loại quạt Việt Nam và một số nước khác sản xuất mấy chục năm trước vì những loại quạt 220V này cắm vào điện 110V nó không quay được nên để lâu sẽ bị cháy. Nhưng đối với quạt Việt Nam sản xuất nhũng năm gần đây chất lượng cao nên quạt 220V cắm vào điện 110V quay rất tốt, nếu dùng cho trẻ em ngủ ban đêm còn phải để nấc tốc độ thấp để gió không mạnh quá. Những quạt 220V của Việt Nam sản xuất hiện nay nếu dùng ở điện 110V thì chạy suốt đêm quạt cũng không bị nóng.

- Khi dùng những dụng cụ có ac quy bên trong (đèn, quạt, ...) ta nạp điện cho ac quy trong dụng cụ phải theo đúng thời gian quy định, không nạp lâu quá vì sẽ làm ac quy chóng hỏng, để lâu không nạp cũng hỏng ac quy. Đèn pin nạp được hiện nay bán trên thị trường còn hướng dẫn khi không dùng hoặc khi nạp điện phải để úp pha đèn xuống thì đúng hướng cho ac quy bên trong, đèn dùng mới được tốt.

- Đối với máy biến thế và ổn áp nếu dùng các dụng cụ dùng điện quá công suất của máy thì dây trong máy sẽ bị cháy.

- Máy giặt nếu cho nhiều quần áo quá mức quy định động cơ dễ bị cháy. Nói chung khi dùng đồ điện phải theo đúng những điều chỉ dẫn kĩ thuật của người thiết kế và nhà sản xuất thì dụng cụ dùng được tốt và lâu bền.