Giải bài tập Công nghệ 8: Thực hành: Quạt điện.

Câu hỏi: Để thực hành về quạt điện em cần chuẩn bị những dụng cụ và vật liệu gì?

Trả lời: Mỗi nhóm cần chuẩn bị:

+ Một ổ điện 220V có cầu chì hoặc aptomat bảo vệ.

+ Kìm. tua vít, các cờ lê 6, 8.

+ 1 quạt bàn loại 220V.

+ 1 quạt bàn đã tháo rời các bộ phận.

+ 1 bút thử điện, 1 đồng hồ vạn năng.

- Mỗi cá nhân chuẩn bị báo cáo thực hành theo mẫu ở mục III bài 45 SGK.

Câu hỏi: Trình tự em tiến hành bài thực hành này như thế nào?

Trả lời: Các bước thực hiện bài thực hành này:

- Đọc các số liệu kĩ thuật trên quạt để ghi đặc tính kĩ thuật và ý nghĩa của các số liệu vào mục 1 báo cáo thực hành:

+ Điện áp sử dụng của quạt: Phần lớn quạt được bán trên thị trường hiện nay đều dùng ở diện áp 220V. Nếu quạt của Nhật, Mỹ thì có thể có điện áp 110V. Biết diện áp sử dụng cua quạt để dùng điện thích hợp. Hiện nay do tình trạng hay mất điện nên trên thị trường có nhiều quạt chạy bằng ac quy có điện áp 12V.

+ Tần số điện sư dụng: Biết tần số sử dụng của quạt để dùng cho đúng. Ví dụ, quạt của Nhật, Mỹ có đề 110V - 60Hz mà dùng ở Việt Nam điện có tần số 50Hz thì phải dùng ở điện áp 100V, nếu dùng ở 110V thì dễ cháy quạt.

+ Công suất của quạt: Biết công suất của quạt để dùng đúng mục đích. Nếu quạt dùng cho nhiều người thì phải dùng loại có công suất lớn và đường kính cánh lớn, nếu quạt dùng cho trẻ em nằm ngủ thì dùng công suất nhỏ. Các loại quạt chạy bằng ac quy 12V có dòng điện sử dụng bình thường 0,80A ÷ 1,00 A.

+ Đường kính cánh: Quạt thông dụng trên thị trường nói đường kính cánh 40cm nhưng phải biết đây là đường kính lồng bảo vệ cánh, thực chất đường kính cánh chỉ khoảng 35cm. Các loại quạt nhỏ có đường kính lồng bảo vệ cánh từ 25cm đến 30cm. Nếu cần cho gió của quạt có tác dụng trong khoảng rộng thì dùng quạt có đường kính cánh lớn.

+ Lượng gió: Quạt có công suất lớn lượng gió có thể tới 30m³/min, quạt công suất nhỏ lượng gió khoảng 6m³/min.

- Quan sát, tìm hiểu cấu tạo và chức năng của các bộ phận chính của quạt điện. Ghi tên và chức năng của các bộ phận chính vào mục 2 báo cáo thực hành.

+ Stato: Stato trong bài học 44 ở SGK là của loại quạt sản xuất ở Việt Nam từ thập ki 70 trở về trước. Từ vài chục năm nay các nước trên thế giới và Việt Nam không sản xuất loại quạt này nữa. Để có dụng cụ cho giảng dạy và học tập theo SCK mới, Bộ Giáo dục phải đặt nhà máy sản xuất riêng cho ngành Giáo dục. Stato gồm các lá thép kĩ thuật ghép với nhau thành hình trụ rỗng, có hai cực đối xứng qua tâm, mỗi cực có xẻ ra một phần nhỏ để đặt vòng đồng chập mạch tạo momen quay cho roto bên trong. Mỗi cực có một cuộn dây điện từ quấn cách điện với lõi thép, dây quấn stato có đường kính 0,25 ÷ 0,30mm.

Trong sách Công nghệ 8 (SGV) trang 166 viết: “Động cơ điện vòng chập có hiệu suất thấp, thường chế tạo với công suất nhỏ, như quạt bàn Điện Thông 20W, quạt bàn Điện cơ 35W, động cơ máy sấy tóc”. Từ trên 40 năm nay Điện Thông không sản xuất quạt bàn có vòng chập này nữa, quạt bàn Điện cơ có vòng chập từ trên 30 năm nay cũng không sản xuất nữa. Không nước nào trên thế giới sản xuất đều dùng loại động cơ có cổ góp ở rôto để động cơ tuy nhỏ gọn nhưng có momen quay lớn. 

+ Rôto: Trong SGK Công nghệ 8 trang 152 viết: “Rôto gồm lõi thép và dây quấn... Dây quấn rôto kiểu lồng sóc,...”. Trong sách Công nghệ 8 (SGV) trang 167 viết: “GV nêu cấu tạo dây quấn rô to lồng sóc gồm: thanh dẫn, vòng ngắn mạch.” Trong kĩ thuật các thanh dẫn trong rôto kiểu lồng sóc không gọi là dây quấn. Rôto dây quấn là có nhiều vòng dây điện từ quấn vào các rãnh trong lõi thép của rôto. nhưng loại này chương trình trường phổ thông không học.

Động cơ quạt chạy bằng ac quy hiện nay bán trên thị trường có rôto dây quấn và có cổ góp.

Trước khi cắm điện cho quạt chạy cần kiểm tra quạt:

+ Kiểm tra thông mạch giữa hai chân phích cắm bằng đồng hồ vạn năng.

+ Kiểm tra rò điện giữa dây quấn trong stato và các phần bằng kim loại bên ngoài quạt bằng đồng hồ vạn năng (Bộ có trang bị đồng hồ vạn năng MF-500 cho bộ dụng cụ thí nghiệm Công nghệ 8 nhưng trong SGK không có bài nào hướng dẫn sử dụng đồng hồ vạn năng này. Vì vậy phần phụ lục cuối sách này có bài hướng dẫn sử dụng đồng hồ vạn năng MF-500).

- Lấy tay quay thử cánh xem có quay trơn không, cánh có bị đảo không, có bị vướng vào lồng không.

- Sau khi kiểm tra, cắm điện cho quạt chạy. 

- Khi đã cắm điện cho quạt, nếu kiểm tra rò điện ra vỏ bằng bút thử điện như SGK Công nghệ 8 hướng dẫn ở trang 157 cần chú ý:

Nếu bút thử điện hơi đỏ thì đảo chiều phích cắm vào ổ điện, nếu bút không đỏ nữa thì không phải là rò diện.

- Nếu bút thử điện sáng rực lên, đảo chiều phích cắm mà bút vẫn sáng là có rò điện.

- Nhiều khi lúc quay cánh quạt khi chưa có điện thì cánh quay trơn nhưng khi cắm điện thì quạt không chạy hoặc quay khó khăn vì sát cốt. Trường hợp này phải gõ phần ổ quay của trục rôto để thay đổi vị trí cua trục quay.

Câu hỏi: Động cơ điện của máy tiện, máy khoan, máy sấy tóc. ... có phải là động cơ điện có cấu tạo như bài học 44 trong SGK không?

Trả lời: Trong sách Công nghệ 8 SGV trang 169 viết: “Động cơ điện được sử dụng làm nguồn động lực cho các máy ... máy sấy tóc,... máy tiện, máy khoan,

Các em nên biết răng đúng là trong máy tiện, máy khoan, máy sấy tóc. ... dùng động cơ điện nhưng không phải là loại động cơ trong bài học 44 của môn Công nghệ 8. Động cơ điện trong máy sấy tóc, máy tiện, máy khoan,... cấu tạo khác động cơ điện ở bài 44 SGK, không nước nào trên thế giới dùng động cơ điện như bài 44 trong các máy này.