Những nét chính về hệ thống TBCN sau chiến tranh thế giới thứ II (1945-1991) .

1. Các giai đoạn phát triển: Từ sau chiến tranh thế giới thứ II đến nay, hệ thống tư bản chủ nghĩa đã phát triển qua các giai đoạn:

- Từ 1945 - 1950: Mĩ phát triển mạnh mẽ về kinh tế, các nước khác lo lắng khắc phục hậu quả chiến tranh. Thông qua viện trợ kinh tế, quân sự cùng với việc thành lập các khối quân sự, Mĩ đã khống chế chặt chẽ các nước tư bản Tây Âu, Nhật Bản về kinh tế, chính trị, quân sự.

- Từ 1950 - 1973: Sau khi khôi phục nền kinh tế đạt mức trước chiến tranh, các nước Tây Âu và Nhật Bản đã vươn lên mạnh mẽ về kinh tế, trở thành đối thủ cạnh tranh không thể coi thường của Mĩ. Từ đây trên thế giới hình thành 3 trung tâm kinh tế - tài chính là Mĩ, Tây Âu và Nhật Bản.

- Từ 1973 - 1991: Để đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính mang tính chất quốc tế diễn ra trong những năm đầu của thập niên 1970, các nước tư bản chủ nghĩa đã sớm đi vào cải tổ cơ cấu kinh tế, đi sâu vào cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật. Đặc biệt là cuộc cách mạng công nghệ, tìm cách thích nghi về chính trị - xã hội, nhờ đó vượt qua cuộc khủng hoảng vào những năm đầu của thập niên 1980. Sau đó tiếp tục phát triển về kinh tế, ổn định về chính trị và nâng cao mức sống của nhân dân.

Ngoài ra có một số nước vốn là thuộc địa và phụ thuộc, sau khi giành lại độc lập đã phát triển kinh tư bản chủ nghĩa nhanh chóng và trở thành những nước công nghiệp mới (NIC).

2. Những đặc điểm chủ yếu của chủ nghĩa tư bản hiện đại

- Chuyển sang tư bản chủ nghĩa lũng đoạn Nhà nước (tức là sự dung hợp giữa các tập đoàn tư bản lũng đoạn với Nhà nước thành một thế lực thống nhất, có quyền lực vô hạn, phục vụ tối đa lợi ích của tập đoàn tư bản lũng đoạn). Những thập niên gần đây còn phát triển thành tư bản chủ nghĩa độc quyền siêu quốc gia.

- Xu hướng liên hiệp quốc tế của chủ nghĩa tư bản lũng đoạn Nhà nước còn gọi là: “Nhất thể hóa quốc tế” tiêu biểu như khối EEC.

- Cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật ở các nước tư bản phát triển làm cho đời sống vật chất và tinh thần của con người không ngừng được nâng cao. Ở các nước đó đều có sự phát triển đáng kể về các mặt văn hóa, giáo dục và văn học nghệ thuật

- Vẫn tồn tại những mâu thuẫn và những tệ nạn xã hội không thể khắc phục được. (Mâu thuẫn giữa chủ nghĩa tư bản và công nhân; giữa các nước tư bản với nhau; sự phân hóa ngày càng cao giữa giàu nghèo... và tệ nạn xã hội).