Các nước châu Mĩ Latinh.

1. Những nét chung về lịch sử châu Mĩ Latinh

- Trước chiến tranh thế giới thứ hai, về hình thức, các nước ở khu vực Mĩ Latinh là những nước Cộng hòa độc lập nhưng trong thực tế đều là thuộc địa hoặc bị lệ thuộc về mọi mặt vào đế quốc Mĩ.

- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, với vị thế về kinh tế và quân sự, Mĩ đã tìm mọi cách biến châu Mĩ Latinh thành “sân sau” của mình. Song cùng với châu Á và châu Phi, phong trào giải phóng dân tộc lên cao, sôi nổi ở hầu hết khắp các nước Mĩ Latinh và khu vực này được mệnh danh là “Lục địa bùng cháy”.
 
2. Quá trình phát triển và thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ Latinh trải qua 3 giai đoạn

-Từ 1945 đến thắng lợi của cách mạng Cu Ba (1959), cao trào đấu tranh bùng nổ ở hầu khắp các nước Mĩ Latinh dưới hình thức bãi công của công nhân, nổi dậy của nông dân, khởi nghĩa vũ trang của nhân dân chống lại giới cầm quyền và cuộc đấu tranh nghị trường để lập các Chính phủ tiến bộ. Các Chính phủ dân tộc dân chủ tiến bộ được thành lập ở Goatêmala. Achentina, vênêduêla....

- Từ năm 1959 đến cuối những năm 1980, giai đoạn phát triển mới của phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ Latinh, mở đầu bằng những thắng lợi của cách mạng Cu Ba (1959). Từ đó cơn bão táp cách mạng với hình thức chủ yếu là đấu tranh vũ trang đã bùng nổ ở Mĩ Latinh và trở thành “Lục địa bùng cháy”. Đấu tranh vũ trang bùng nổ ở nhiều nước như: Bôlivia, vênêduêla, Goatêmala, Côlombia, Pêru...Với những hình thức đấu tranh khác nhau, các nước Mĩ Latinh đã lần lượt lật đổ các chính quyền độc tài phản động, thành lập Chính phủ dân tộc, dân chủ, giành lại chủ quyền dân tộc của mình.

- Từ cuối những 1980 đến nay, do tình hình thế giới đặc biệt là sự tan rã của Liên Xô và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu, Mĩ đã tiến hành hàng loạt các hoạt động chống lại phong trào cách mạng ở Mĩ Latinh (can thiệp vào Panama - 1990...). Phong trào cách mạng ở Mĩ Latinh đang đứng trước nhiều khó khăn và thử thách.

Sau khi khôi phục được nền độc lập chủ quyền, các nước Mĩ Latinh bước vào thời kỳ xây dựng và phát triển kinh tế xã hội. Chính phủ các nước đã tiến hành một số cải cách kinh tế, xã hội để cải thiện tình hình đất nước. Bước vào thập niên 1990, một số nước Mĩ Latinh đã trở thành những “nước công nghiệp mới” (Achentian, Braxin, Mêhicô). Bộ mặt các nước Mĩ Latinh, đặc biệt là những trung tâm kinh tế, thương mại đã thay đổi về căn bản.

3. Quá trình phát triển và thắng lợi của cách mạng Cu Ba từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay
a. Cuộc đấu tranh của nhân dân Cu Ba lật đổ chế độ độc tài Batixta.

* Nguyên nhân: Từ năm 1902, Tây Ban Nha đã phải công nhận nền độc lập của Cu Ba, nhưng trên thực tế, Cu Ba lại rơi vào ách thống trị của Mĩ - Tây Ban Nha (1898)

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào giải phóng dân tộc ở Cu Ba ngày càng phát triển. Để ngăn chặn phong trào đấu tranh của quần chúng, Mĩ tìm cách đàn áp phong trào và thiết lập chế độ độc tài quân sự ở Cu Ba.

Ngày 10/3/1952, tướng Batixta làm cuộc đảo chính quân sự ở Cu Ba. Sau khi lên cầm quyền, Batixta giải tán Quốc hội, xóa bỏ Hiến pháp tiến bộ, cấm các đảng phái chính trị hoạt động và tàn sát hơn 20.000 chiến sĩ yêu nước, cầm tù hàng chục vạn người trong những năm 1952 - 1958.

Dưới ách thống trị của chế độ độc tài Batixta, nhân dân Cu Ba không thể chịu đựng được đói nghèo, khổ cực, lầm than đã nổi dậy đấu tranh.

* Diễn biến:

- Phong trào đấu tranh của nhân dân Cu Ba không ngừng phát triển. Ngày 26/7/1953, 135 thanh niên yêu nước do luật sư Phiđen Caxtơrô lãnh đạo tấn công vào pháo đài Môncađa (thành phố Xanchiagô). Mục đích của nghĩa quân là cướp kho vũ khí của địch phân phát cho nhân dân nổi dậy lật đổ chế độ độc tài.
 
- Cuộc khởi nghĩa không thành, nhiều người bị sát hại, Phiđen Caxtơrô và các đồng chí của ông bị cầm tù. Tuy thất bại, nhưng cuộc tấn công có ý nghĩa mở đầu một giai đoạn phát triển mới của cách mạng Cu Ba: Giai đoạn đấu tranh giành chính quyền dưới sự lãnh đạo của tổ chức “Phát triển 26/07”.
 
- Năm 1955 Phiđen Caxtơrô được trả tự do và bị trục xuất sang Mêhicô. Ở đây ông tập hợp thanh niên yêu ntrớc, quyên góp tiền mua sắm vũ khí, luyện tập quân sự.

Ngày 25/11/1956 Phiđen cùng 81 chiến sĩ đáp tàu Grama vượt biển trở về Tổ quốc. Sau 07 ngày lênh đênh trên biển, khi lên bờ, nghĩa quân bị quân Batixta bao vây và tấn công. Cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt, 26 người bị thiêu sống, 44 người đã hi sinh, chỉ còn 12 người sống sót trong đó có Phiđen. Họ đã vượt vòng vây của địch, rút về vùng rừng núi Xiera Maextơra, xây dựng căn cứ địa cách mạng. Từ đó được sự ủng hộ của nhân dân, phong trào chiến tranh du kích ngày càng được mở rộng.

- Giữa 1958, sau khi đập tan cuộc vây quét của quân đội Batixta, nghĩa quân đã chuyển sang tổng tiến công trên hầu khắp các mặt trận, giải phóng được nhiều thành phố và nhiều vùng nông thôn rộng lớn.

- Cuối 12/1958 nghĩa quân chiếm được pháo đài Xanta Clava, án ngữ thủ đô Lahabana. Ngày 31/12/1958 tên độc tài Batixta chạy trốn ra nước ngoài.

- Ngày 01/01/1959 phối hợp với cuộc tổng bãi công chính trị của công nhân, nhân dân Lahabana, nghĩa quân tiến vào chiếm lĩnh thủ đô, chế độ phản động Batixta bị lật đổ. Ngày 01/01/1959 trở thành ngày quốc khánh của người dân Cu Ba.

* Kết quả, ý nghĩa thắng lợi của cách mạng Cu Ba:

+ Cách mạng dân tộc dân chủ ở Cu Ba thắng lợi chấm đứt ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, giành độc lập cho đất nước.

+ Cuộc cách mạng Cu Ba đã đi vào lịch sử như: “lá cờ đầu” của phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ Latinh, là nguồn cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ Latinh.

b. Công cuộc xây dựng nước cộng hòa Cu Ba

- Sau cách mạng dưới sự lãnh đạo của Phiđen Caxtơrô, nhân dân Cu Ba đã hoàn thành triệt để những cải cách dân chủ: Cải cách ruộng đất quốc hữu hóa các xí nghiệp tư bản nước ngoài, thực hiện các quyền tự do dân chủ.

- 1961, sau khi đánh bại cuộc đổ bộ của quân đội đánh thuê Mĩ lên bãi biển Hêrôn, Chính phủ Cu Ba tuyên bố tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội.

- Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Cu Ba do Phiden Caxtơrô đứng đầu, cộng hòa Cu Ba đã đạt nhiều thành tựu to lớn trong công cuộc xây dựng đất nước. Cu Ba đã xây dựng một nền công nghiệp với cơ cấu hợp lý, và một nền nông nghiệp đa dạng. Sản lượng công nghiệp đường tăng 160%, bình quân 8 triệu tấn/năm.

- Trong 4 thập kỷ qua, Cu Ba luôn phải đối phó những âm mưu phá hoại và chính sách cấm vận của Mĩ. Bên cạnh đó, những biến động về chính trị, kinh tế ở Liên Xô, Đông Âu đã đặt ra nhiều khó khăn, thử thách cho Cu Ba. Trong hoàn cảnh đó Cu Ba vẫn quyết tâm đi theo con đường xã hội chủ nghĩa.

- Trước đây, Cu Ba luôn ủng hộ sự nghiệp đấu tranh vì độc lập thống nhất của nhân dân Việt Nam. Ngày nay nhân dân Việt Nam luôn luôn đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ nhân dân Cu Ba anh em.