Trả lời câu hỏi 5 SGK Ngữ văn 9 trang 83.

a. Hướng dẫn tìm hiểu

Chú ý đến sắc thái biểu cảm khác nhau của các từ “thua”, “nhường” khi nói về Thuý Vân; và các từ “ghen”, “hờn” khi nói về Kiều.

b. Gợi ý trả lời

Đoạn trích Chị em Thuỷ Kiều nói về vẻ đẹp của “hai ả tố nga” là Thuý Vân và Thuý Kiều. Mỗi người mang một vẻ đẹp riêng và dưới ngòi bút tả tình cảm của Nguyễn Du, mỗi vẻ đẹp ấy gợi cho ta hình dung về một số phận khác nhau. Thuý Vân có vẻ đẹp trong lành, yên bình “khuôn trăng đầy đặn”, vẻ đẹp của cô làm thiên nhiên phải “thua”, phải “nhường”. Dường như Thuý Vân được thiên nhiên, tạo hoá ưu đãi đã “nhường” cho phần sắc mà không sinh lòng hòn ghen. Từ “thua” và “nhường” ở đây mang một sắc thái biểu cảm đặc biệt, như một lời dự báo về số phận yên nhàn của người con gái này. Nếu trong cuộc sống, con người luôn được nhường nhịn thì sẽ chẳng gặp một tai họa nào, không bị ai hãm hại. Cuộc sống sẽ yên bình, bằng phẳng, không gặp “sóng gió bất ngờ”. Thuý Vân cũng là người được ưu đãi, được che chở như vậy.

Thuý Kiều lại đẹp quá, tài quá. sắc đẹp và tài nàng của nàng khiến cho thiên nhiên sinh lòng đố kị: hoa “ghen”, liễu “hờn”. Từ “hờn” và “ghen” mang sắc thái dự báo cho một điều dữ dội. Thiên nhiên không những không ưu đãi nàng mà đem lòng đô' kị. Ca dao dân gian vẫn lưu truyền rằng:

Một vừa hai phải ai ơi
Tài tình chi lắm cho trời đất ghen.

Người tài sắc vẹn toàn dễ bị người đời ghen ghét. Đó cũng là một dụng ý nghệ thuật của đại thi hào Nguyễn Du dự báo về số phận “hồng nhan bạc mệnh” của Thuý Kiều. Người phụ nữ trong xã hội phong kiến bị những luật lệ hà khắc “tam cương”, “ngũ thường” trói buộc, không được tự quyết định cuộc đời của mình. Những người tài sắc vẹn toàn như Thuý Kiều cũng không nằm ngoài quy luật nghiệt ngã ấy.