a. Hướng dẫn tìm hiểu
Đọc kĩ 12 câu thơ miêu tả tài, sắc của Thuý Kiều. Chú ý đến những hình tượng nghệ thuật mang tính ước lệ. Hãy làm công việc so sánh xem Nguyễn Du miêu tả Kiều có nét gì giống và khác Thuý Vân.
b. Gợi ý trả lời
Nguyễn Du đã dành 12 câu thơ lục bát miêu tả về tài, sắc của Thuý Kiều. Vẻ đẹp của Kiều khác với “khuôn trăng đầy đặn” của Thuý Vân, là vẻ đẹp “sắc sảo mặn mà”, “nghiêng nước nghiêng thành”. Tác giả sử dụng các hình ảnh ẩn dụ “làn thu thủy”, “nét xuân sơn” mang tính ước lệ tượng trưng, một bút pháp thường thấy trong thơ cổ để nói về sắc của Kiều:
Làn thu thủy, nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh.
“Hoa” và “liễu”, “làn thu thủy”, “nét xuân sơn” là những vẻ đẹp thiên nhiên mang tính chất chuẩn mực đã được Nguyễn Du sử dụng tài tình khi nói vẻ đẹp “nghiêng nước nghiêng thành” của Kiều. Cụm từ “nghiêng nước nghiêng thành” đặc tả sắc đẹp tuyệt vời của người phụ nữ có thể làm mê đắm lòng người.
Vẻ đẹp ấy khiến cho thiên nhiên cũng phải nảy sinh lòng đố kị, ghen ghét “Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh”. Nếu Thuý Vân mang vẻ đẹp nổi bật là “trang trọng”, “đoan trang” thì Kiều lại mang một đẹp khác “sắc sảo mặn mà”, “nghiêng nước nghiêng thành”, vẻ đẹp của Thuý Vân dường như mang theo sự yên bình thì vẻ đẹp Thuý Kiểu lại dường như không yên ổn mà có thể dậy sóng. Vì Kiều sắc sảo quá, đẹp quá khiến cho thiên nhiên, trời đất cũng sinh lòng hờn ghen.
Câu thơ “Làn thu thủy, nét xuân sơn” cho ta thấy Nguyễn Du đã “nhìn ngắm” nàng Kiều kĩ lưỡng hơn, và lột tả được tâm hồn nàng qua nét đẹp của đôi mắt.
Những câu thơ tả vẻ đẹp của Kiều dường như có thần, đã khắc hoạ được bức chân dung “quốc sắc” của người con gái tuyệt thế giai nhân.