Bài giảng Công nghệ 6 (Bài số 17)

A. MỤC TIÊU CỦA BÀI HỌC
 
* Qua bài học, HS cần đạt:
 
• Xác định được vai trò quan trọng của nhà ở đối với đời sống con người.
• Biết được sự cần thiết của việc phân chia các khu vực sinh hoạt trong nhà ở và sắp xếp đồ đạc trong từng khu vực cho hợp lý, tạo sự thoải mái hài lòng cho các thành viên trong gia đình.
• Biết vận dụng để thực hiện sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp nơi ngủ, góc học tập của mình...
• Gắn bó và yêu quí nơi ở của mình.
 
B. CHUẨN BỊ BÀI GIẢNG
 
GV chuẩn bị một số tranh, ảnh về nhà ở.
Chú ý đến đặc điểm của tranh, ảnh như nhà ở vùng đổng bằng, trung du, miền núi, miền biển. Mỗi vùng lại cần chú ý đến khu vực thành thị, nông thôn, đặc điểm ở của các dân tộc.
GV chuẩn bị một số phương tiện hỗ trợ cho giảng dạy (nếu có thể) như các bản vẽ kỹ thuật được in trên phim trong để sử dụng máy chiếu hắt, video, hình vẽ phóng to... 

C. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
 
Giới thiệu bài (SGK trang 34)
 
Bố trí các khu vực sinh hoạt và sáp xếp đồ đạc trong nhà hợp lý, mỹ thuật thể hiện sự khoa học và yêu cầu không thể thiếu được trong đời sống gia đình.
 
I. Vai trò của nhà ở đối với đời sống con người
 
GV nêu vấn đề:
 
- Con người có nhu cầu và đòi hỏi gì trong cuộc sống thường ngày?
 
* Nhà ở có vai trò thế nào đối với đời sống con người?
 
GV yêu cầu HS quan sát hình vẽ 2.1 (SGK) hoặc hình vẽ phóng to.
 
GV định hướng khai thác ý theo các nhóm chức năng (vai trò) của nhà ở cho HS.
HS trả lời theo hiểu biết riêng hoặc gợi ý đã được định hướng.
GV ghi ý kiến của HS lên bảng theo 3 nhóm:
- Bảo vệ cơ thể tránh khỏi ảnh hưởng xấu của thiên nhiên: mưa. gió bão, nắng nóng, tuyết lạnh...
- Thỏa mãn nhu cầu cá nhân: ngủ, tắm giặt, học tập...
- Thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt chung của gia đình: ăm uống, nghỉ ngơi, xem truyền hình... (có thể sử dụng thuật ngữ xem tivi hoặc vô tuyến).
GV chia nhóm HS để thảo luận và cử nhóm trưởng đại diện trình bày ý kiến chung của nhóm.
GV tóm tắt và yêu cầu HS ghi kết luận vào vở:
1. Nhà ở là nơi trú ngụ của con người.
2. Nhà ở bảo vệ con người tránh khỏi những tác hại do ảnh hưởng của thiên nhiên, môi trường (mưa, gió...).
3. Nhà ở là nơi đáp ứng các nhu cầu về vật chất và tinh thần của con người.
GV có thể đưa thêm một số tình huống nhà ở có vai trò bảo vệ con người: như tránh thú dữ, tránh lũ, tránh gió cát... để HS biết thêm và so sánh với nhà ở của địa phương mình.
 
GV nêu thêm đặc điểm nhà ở:

 
 
 










GV: Nhà ở là một nhu cầu thiết yếu của con người. Hiến pháp và pháp luật của Nước CHXHCN Việt Nam đã quan tâm đến vấn đề nhà ở của công dân. Khuyến khích người dân cải thiện điều kiện ở và bảo vệ chính đáng các quyền về nhà ở là nội dung quan trọng được ghi nhận trong hiến pháp (xem thêm điều 62 và điểu 73 Hiến pháp 1992 Nước CNXHCN Việt Nam).
GV khẳng định lại tầm quan trọng của nhà ở để giúp HS dần làm quen với giá trị sử dụng của nhà ở, tiến tới biết thêm về quyền sử dụng nhà ở.
 
II. Sắp xếp đồ đạc hợp lý trong nhà ở
 
GV đặt vấn đề: - Đồ đạc trong nhà được sắp xếp như thế nào là hợp lý?
GV có thể cho HS quan sát tranh, ảnh, xem băng hình... hoặc cho HS suy nghĩ 1 phút về cách bố trí đồ đạc trong gia đình mình rồi rút ra nhận xét.
 
GV: Dù nơi ở rộng hay hẹp, nhà nhiều phòng hay ít phòng, nhà ngói hay nhà tranh... cũng phải sắp xếp hợp lý, phù hợp với mọi sinh hoạt của cả gia đình sao cho mỗi người trong gia đình đều cảm thấy thoải mái, thuận tiện và xem nơi đó là tổ ấm của mình.
Sắp xếp hợp lý đồ đạc trong nhà ở là thể hiện sự khoa học trong cuộc sống gia đình. 
 
Cụ thể các đồ đạc phải được sắp xếp sao cho:
 
- Dễ nhìn - Dễ thấy
- Dễ lấy - Dễ tìm.
 
Dễ nhìn thể hiện cái đẹp, thẩm mỹ.
 
Dễ thấy, dễ lấy, dễ tìm thể hiện sự thuận tiện trong sử dụng.
 
1. Phân chia các khu vực sinh hoạt trong nơi ở của gia đình
 
GV yêu cầu HS phát biểu ý kiến (kể tên những sinh hoạt bình thường, hàng ngày của gia đình).
GV ghi ý kiến của HS lên bảng:
 
- Ăn uống, học tập, tiếp khách...
- Nấu ăn, tắm giặt, vệ sinh...
- Nghỉ ngơi, nghe nhạc, xem truyền hình, ngủ...
 
GV chốt lại những hoạt động chính của mọi gia đình, từ đó thấy được sự cần thiết phải bố trí phân chia các khu vực sinh hoạt trong nơi ở của gia đình.
 
Căn cứ vào hoạt động bình thường của mỗi gia đình, nơi ở thường có các khu vực chính sau đây: (cho HS đọc)
 
a- Chỗ sinh hoạt chung, tiếp khách nên rộng rãi, thoáng mái, đẹp.
b- Chỗ thờ cúng cần trang trọng, nhà chật có thể bố trí trên giá gắn trên tường.
c- Chỗ ngủ, nghỉ thường được bố trí ở nơi riêng biệt, yên tĩnh,
d- Chỗ ăn uống thường được bố trí gần bếp hoặc kết hợp trong bếp.
e- Khu vực bếp cần sáng sủa, sạch sẽ có đủ nước sạch (nước máy, nước giếng) và thoát nước tốt.
f-  Khu vệ sinh
 
ở nông thôn: thường bố trí ở cuối hướng gió, xa nhà ở và thiết kế hố xí 2 ngăn.
 
ở thành phố, thị xã: sử dụng hố xí tự hoại được bố trí riêng biệt, kín đáo, thường kết hợp với nơi tắm giặt.
 
Mỗi một khu vực được chia như trên có những yêu cầu khác nhau
 
HS phát biểu theo cách hiểu riêng của mình do vây GV chú ý đến đặc điểm nhà mà các em đang ở để có thể linh hoạt giải đáp các thắc mắc của các cm.
 
Vi dụ về đặc điểm nhà ở một sỏ vùng, miền:
 
+ Một số vùng nông thôn miền Bắc: có sự phân chia khu vực ở thành nhà trên (nhà chính) và nhà dưới (nhà ngang hay nhà phụ).
- Nhà trên: chỗ thờ cúng, chỗ sinh hoạt chung, chỗ ngủ, nghỉ...
Nhà dưới: là kho chứa, bếp....
- Nối nhà trên với nhà dưới là khu vực sân nhỏ gồm bể nước, giếng nước, nhà tắm, nơi sơ chế thức ăn hay giặt giũ...
- Khu vệ sinh thường đặt ở vườn sâu, kín đáo và cuối hướng gió (ngày nay đang có xu hướng tận dụng các chất thải của người và vật nuôi để lấy khí đốt từ hầm ủ bioga nên khu vệ sinh cũng được thiết kế để đáp ứng được yêu cầu trên).
- Nhà rộng, nhiều láng (nhiều lầu): mỗi khu vực là một phòng khép kín gồm phòng ngủ và phòng tắm (vệ sinh chung với phòng tắm), khu đỗ xe, phòng khách, bếp liền phòng ăn...
- Nhà nhỏ, hẹp: Mọi sinh hoạt đều trong một phòng.
Tùy theo nhu cầu có gia đình ưu tiên cho khu vực tiếp khách, có gia đình ưu tiên cho nơi học tập của con cái...

+ Nhà sàn của các dân tộc miền núi: khu vực tiếp khách, sinh hoạt chung ở quanh bếp chính ở giữa nhà (bếp phụ có thể đặt ở gian phòng ngủ lúc trời quá lạnh), có khu vực thờ cúng tổ tiên, chỗ ngủ của bố mẹ và con cái. Một số dân tộc còn tổ chức sản xuất qui mô gia đình ngay tại nhà ở của mình nên họ ưu tiên bố trí khu vực này thuận tiện nhất (như dệt vài thổ cẩm, chế biến rượu đặc sản...).
 
+ Nhà ở vùng ngập lụt (chủ yếu ở đồng bằng sông Cửu Long) rất đơn sơ, chật hẹp chủ yếu chỉ để ngủ, nấu ăn... còn các sinh hoạt khác rất thiếu thốn, khó khăn (hiện nay Nhà nước đang có chủ trương thiết kế các kiểu nhà thích ứng với điều kiện thường xuyên ngập lụt để đồng bào yên tâm sinh sống).
Hỏi: ở nhà em. các khu vực sinh hoạt trên được bố trí như thế nào? Tại sao lại bố trí như vậy? em có muốn thay đổi nhỏ một số vị trí sinh hoạt không? Hãy trình bày lý do.
 
GV: Cần mở rộng thêm mối quan hệ giữa các vị trí nhằm tạo mối liên thông, lý giải được mối quan hệ liên thông đó. Ví đụ: khu vực ăn uống và bếp.
 
GV: Khắc sâu kiến thức lý do tại sao lại cần phân chia các khu vực sinh hoạt trong nơi ở của gia đình.
 
GV kết luận: Sự phân chia các khu vực cần tính toán hợp lý, tùy theo tình hình diện tích nhà ở thực tế sao cho phù hợp vào tính chất, công việc của mỗi gia đình cũng như phong tục tập quán ở địa phương để đảm bảo cho mọi thành viên trong gia đình sống thoải mái, thuận tiện.