Bài giảng Công nghệ 6 (Bài số 46)

A. MỤC TIÊU CỦA BÀI HỌC
 
Sau khi học song bài HS:
 
• Hiểu được thế nào là bữa ăn hợp lý.
• Nguyên tắc tổ chức bữa ăn hợp lý trong gia đình.
• Hiểu được tính hiệu quả của việc tổ chức bữa ăn hợp lý.
• Yêu thích công việc, thích tìm tòi khám phá để tổ chức hoặc đề xuất dược bữa ăn ngon, bổ, ít tốn kém vá không lãng phí.
 
1. Chuẩn bị nội dung:
 
Nghiên cứu tài liệu, sách giáo khoa, sách tham khảo về dinh dưỡng, nghệ thuật ăn uống, ẩm thực... để tìm những nội dung cần thiết phục vụ bài giảng.
 
2. Phân bố nội dung bài giảng
 
Tiết I: I. Thế nào là bữa ăn hợp lý.
II. Phân chia bữa ăn trong ngày.
 
Tiết 2: III. Nguyên tắc tổ chức bữa ăn hợp lý trong gia đình
 
3. Chuẩn bị đồ dùng dạy học
 
• Thực đơn về các bữa ăn trong ngày (có thể bằng hình ảnh).
• Hình ảnh một số món ăn tiêu biểu.
• Các biểu đồ phân bố hoặc gợi ý chỉ định thực đơn theo bữa, theo ngày hay theo tuần.
 
C. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
 
GV đặt vấn đề vào bài:
 
- Ăn là một nhu cầu thiết yếu đế con người tồn tại, tuy nhiên ăn như thế nào để đảm bảo sự phát triển toàn diện về trí lực, về thể lực lại là một vấn đề không đơn giản, ở mỗi quốc gia trong đó có các dân tộc sinh sống, họ đều có thức ăn, uống và các món ăn riêng phù hợp với thói quen và tập quán của mình. Tuy nhiên có một điểm chung là dân tộc nào cũng có bữa ăn thường ngày trong gia đình, các bữa ăn tươi, các bữa cỗ tiệc...
Đặc điểm dễ thấy là trong mỗi bữa ăn con người luôn mong muốn được thưởng thức ngon miệng, tạo được sự thích thú, vừa ý và phải có đủ chất dinh dưỡng cho nhu cầu của cơ thể, song không vượt quá khả năng tài chính của gia đình. Đó là lý do vì sao chúng ta cần quan tâm đến những cơ sở và cách thức tổ chức bữa ăn hợp lý trong gia đình. 
 
I. Thế nào là bữa ăn hợp lý?
 
GV nêu vấn đề hình thành khái niệm như thế nào là bữa ăn hợp lý?
 
- Cơ thể con người tự bản thân nó có những đòi hỏi về chất (thức ăn) để duy trì sự sống, sự tồn tại và phát triển. Nếu cung cấp cho cơ thể đầy đủ các chất dinh dưỡng thông qua con đường ăn uống, thì ta sẽ có một sức khoẻ dồi dào, một trí lực sung mãn. Muốn có được đầy đủ các chất dinh dưỡng nuôi cơ thể thì nguồn cung cấp thức ăn trong bữa ăn cần có sự phối hợp những thực phẩm có đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết theo tỉ lệ thích hợp.
 GV yêu cầu HS nhắc lại kiến thức bài 15 SGK - Bữa ăn hợp lý cần những loại thực phẩm nào?
 
GV gợi ý để HS trả lời và chốt lại:
 
- Chọn đủ thực phẩm thuộc các nhóm dinh dưỡng để kết hợp thành một bữa ăn hoàn chỉnh (nhóm giàu chất đạm, giàu chất đường bột, giàu chất béo, giàu khoáng chất và vitamin).
GV lưu ý tùy theo điều kiện học tập của HS từng vùng, miền, khu vực có thể vận dụng hài hòa cách thức lên lớp, thích ứng với sự nhạy cảm của HS khi đưa các tình huống hoặc câu hỏi. Ví dụ như:
 
- Em hãy cho biết nhận xét chung về các bữa ăn thường ngày của gia đình:
+ Có những loại món ăn nào?
+ Có những loại chất dinh dưỡng nào?
+ Có đủ dùng không?
+ Có thấy ngon miệng không?
GV cho một ví dụ về cấu tạo một bữa ăn thường ngày của gia đình:
 
Món ăn                                             Chất dinh dưỡng
 
Đậu phụ sốt cà chua                      Đường, bột, béo, vitamin
Tôm rang                                       Đạm, khoáng
 Bắp cải luộc                                  Vitamin, chất sơ
Cà muối                                          Khoáng chất sơ
 
 
 
Cho HS so sánh đối chiếu với 4 nhóm dinh dưỡng rút ra nhận xét.

II. Phân chia số bữa ăn trong ngày
 
GV nêu vấn đề: Ngoài việc cấu tạo thực đơn của bữa ăn, việc phân chia số bữa ăn trong ngày có vai trò như thế nào đối với đời sống con người, chúng ta sẽ tìm hiểu về vấn đề này.
GV hỏi HS: Thông thường mỗi ngày chúng ta ăn bao nhiêu bữa?
 HS:
- Hai bữa
- Ba bữa
- Nhiều bữa
ở mỗi vùng, để phù hợp với sinh hoạt, họ bố trí thời gian và số bữa ăn trong ngày có thể không giống nhau. Điều kiện kinh tế cũng ảnh hưởng đến vấn đề này.
GV: Các em có thể phân biệt được như thế nào là bữa ăn chính, bữa ăn phụ trong ngày?
HS: Bữa chính có cơm mới nấu và nhiều món ăn hơn.
Bữa phụ không nhất thiết phái có cơm (ngô, khoai, sắn, mì nấu, cơm rang, bánh, sữa...).
GV nói thêm: Thông thường ở thành phố, thị trấn, thị xã đối với các gia đình công nhân, viên chức họ có 2 bữa chính là trưa và tối còn sáng là bữa ăn phụ. Còn ở nông thôn nói chung có nơi sinh hoạt như thị trấn thị xã, có nơi ăn sáng lại là bữa chính để họ kéo dài thời gian làm việc trong buổi.
 
GV khẳng định (sau khi HS đã nêu số bữa ăn trong ngày):
 
Thông thường: mỗi ngày chúng ta ăn nhiều bữa (từ 2 bữa trở lên). Tại sao phải ăn nhiều bữa trong ngày? Khoa học đã khẳng định khi dạ dày hoạt động bình thường, thức ăn được tiêu hóa hết trong khoảng thời gian 4-5 giờ sau khi ăn.
Do vậy khoảng cách giữa mỗi bữa ăn thường từ 4 đến 5 giờ là hợp lý.
GV hỏi thêm:
- Nếu theo cách lý giải trên mỗi ngày có 24 giờ thì ta phải ăn bao nhiêu bữa? Tại sao?
- Tại sao ta cần ăn đủ bữa, đúng giờ mỗi ngày
GV có thể hướng dẫn và gợi ý để HS hiểu sâu về tác dụng của sự phân chia số bữa ăn trong ngày.
-Bữa sáng: Sau khi ngủ dậy, bụng đói (Ngủ với thời gian dài hơn bình thường khoảng 7 đến 9 giờ) nên ăn đủ năng lượng chuẩn bị cho lao động, học tập cả buổi Không ăn sáng sẽ có hại cho sức khoẻ vì hệ tiêu hóa làm việc không điều độ.
 
-  Bữa trưa: Sau buổi lao động, cần ăn bổ sung đủ chất, nên rút ngắn thời gian bữa ăn để có thời gian nghỉ ngơi nhằm tái tạo sức lao động để buổi làm việc sau có hiệu quả hơn.
Bữa tối: Sau một ngày lao động, cần ăn tăng khối lượng với đủ các món ăn ở 4 nhóm dinh dưỡng để bù đắp cho năng lượng bị tiêu hao trong ngày (cả phần bù thời gian dài nghỉ, ngủ của tối và đêm).
Bữa lối gia đình sum họp, trò chuyện, ăn uóng nên thời gian bữa ăn thường dài hơn.
Tóm lại: Ăn uống đúng bữa. đúng giờ, đúng mức, đủ năng lượng, đủ chất dinh dưỡng... là điều kiện cấn thiết để bảo đảm sức khỏe và góp phần tăng thêm tuổi thọ.
 
♦ Tổng kết - dặn dò
 
- Yêu cầu HS về đọc SGK và hiểu như thế nào bữa ăn hợp lý? Liên hệ với bữa ăn của gia đình.
- HS chuẩn bị tiết 2 phần III. Nguyên tắc tổ chức bữa ăn hợp lý trong gia đình.