Chiến dịch biên giới Thu Đông 1950.

1. Hoàn cảnh lịch sử

a. Trong nước: Từ sau chiến thắng Việt Bắc, cuộc kháng chiến của ta ngày càng giành được nhiều thắng lợi:

- Chính quyền ngày càng được củng cố, chiến tranh du kích được mở rộng.

- Ta tích cực xây dựng lực lượng kháng chiến mọi mặt, phát triển cơ sở công nghiệp quốc phòng, tăng cường sản xuất lương thực, phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục đề phục vụ kháng chiến.

b. Thế giới:

- Tháng 10/1949 cách mạng Trung Quốc thành công, tháng 1/1950, Liên Xô, Trung Quốc và các nước xã hội chủ nghĩa lần lượt đặt quan hệ ngoại giao với ta.

- Cuộc kháng chiến của nhân dân Campuchia và Lào có những bước phát triển mới.

+ Tháng 6 năm 1950 ủy ban dân tộc giải phóng Campuchia ra đời.

+ Tháng 8 năm 1950 Chính phù kháng chiến Pathét Lào được thành lập.

- Phong trào đấu tranh của nhân dân thế giới mà đặc biệt là của nhân dân Pháp phản đối cuộc chiến tranh của Pháp, ủng hộ của kháng chiến của nhân dân Việt Nam ngày càng lên cao. Tình hình trên càng có lợi cho ta và bất lợi cho pháp.
 
2. Âm mưu của Pháp
 
- Trước những thắng lợi to lớn của nhân dân ta trong những năm 1948-1950 và sự sa lầy của Pháp ở Đông Dương, đế quốc Mĩ đã “trực tiếp dính líu” vào cuộc chiến tranh Việt Nam.
 
- Nhờ sự giúp đỡ của Mĩ, thực dân Pháp có những cố gắng mới, thông qua kế hoạch Rơve nhằm thực hiện âm mưu:
 
+ Tập trung lực lượng giữ vững đồng bằng Bắc Bộ.

+ Khóa chặt biên giới Việt - Trung bàng cách tăng cường phòng thủ trên đường số 4.

+ Thiết lập hành lang Đông - Tây kéo dài từ Hải Phòng lên Hà Nội, Hòa Bình, Sơn La để chia cắt sự liên lạc giữa căn cứ địa Việt Bắc với các liên khu III và IV.
 
Với hai hệ thống phòng thủ nói trên, Pháp chuẩn bị mở một cuộc tấn công lên Việt Bắc lần thứ hai để kết thúc chiến tranh.
 
3. Mục đích và sự chuẩn bị của ta
 
a. Mục đích: Ta chủ động mở chiến dịch Biên giới nhằm:

- Tiêu diệt sinh lực địch.

- Khai thông biên giới Việt - Trung để mở rộng quan hệ quốc tế.

- Củng cố và mở rộng căn cứ địa Việt Bắc.

- Tạo đà thuận lợi mới thúc đẩy cuộc kháng chiến tiến lên.

Chuẩn bị: Ta huy động sức người, sức của khoảng 121.700 dân công, 4.000 tấn lương thực và súng đạn đề tiến hành chiến dịch. Tất cả đều nêu quyết tâm thực hiện khẩu hiệu: “Tất cả cho chiến dịch được toàn thắng”.
 
3. Diễn biến của chiến dịch
 
- Mờ sáng ngày 16-9-1950 quân ta nô súng tấn công vào cụm cứ điểm ở Đông Khê, mở màn chiến dịch. Cuộc chiến đấu đã diễn ra 54 giờ. Đến sáng ngày 18-9, ta đã tiêu diệt toàn bộ quân địch ở Đông Khê, làm cho Thất Khê bị uy hiếp, Cao Bằng bị cô lập. Toàn bộ hệ thống phòng ngự của địch trên đường số 4 bị lung lay.
 
- Sau khi mất Đông Khê, địch quyết định cho quân rút khỏi Cao Bằng. Để rút khỏi Cao Bằng, Pháp cho mở cuộc hành quân kép:
 
+ Từ Hà Nội đánh lên Thái Nguyên để thu hút lực lượng của ta

+ Từ Thất Khê tiến lên Đông Khê để chiếm lại Đông Khê và đón cánh quân từ Cao Bằng xuống.

- Ta đoán trước ý đồ của địch, cho quân mai phục chặng đánh các cánh quân của địch. Ngày 1-10-1950 ta đã làm sụp đổ kế hoạch rút quân của địch. Từ ngày 10 đến 22-10-1950 Pháp cho quân rút khỏi các cứ điểm còn lại trên đường số 4, Thất Khê, Na sầm, Đồng Đăng, Lạng Sơn. Tại các chiến trường khác trên toàn quốc quân dân ta đã ra sức đánh địch, kiềm chế không cho chúng chi viện cho biên giới.
 
5. Kết quả và ý nghĩa

a. Kết quả:
 
- Loại khỏi vòng chiến 8.300 tên địch, thu 3.000 tấn vũ khí và 5 phương tiện chiến tranh.

- Khai thông 750 km biên giới từ Đinh Lập đến Cao Bằng.

- Chọc thủng hành lang Đông Tây.

- Căn cứ địa Việt Bắc được giữ vững và mở rộng, nối liền vải các địa phương trong cả nước.
 
b. Ý nghĩa:

- Đây là chiến dịch tiến công lớn đầu tiên của ta. Với thắng lợi này quân ta chủ động về chiến lược trên chiến trường chính (Bắc Bộ).
 
- Bộ đội chủ lực ta liên tiếp mở các cuộc tiến công lớn và liên tiếp giành thắng lợi.

- Đây là thất bại về chính trị và quân sự của Pháp, làm cho chúng bị đẩy vào thế phòng ngự bị động.
 
Như vậy, thực dân Pháp từ chỗ tiến công chuyển sang thế phòng ngự bị động. Từ đó tạo nên đà thắng lợi mới cho cuộc kháng chiến của ta.