Có một dòng suối trong vắt róc rách chảy phía tây cái quán. Cái quán nghèo là chỗ nghỉ chân, trú mưa, trú nắng cho khách bộ hành. Chủ quán là một bà già gần sáu mươi tuổi. Gương mặt hiền lành, phúc hậu. Mái tóc đã bạc nhiều, búi tròn sau gáy.
Bà nói nhỏ nhẹ. Hai tiếng "cảm ơn" bà cất lên nghe thật dịu dàng, khi có người trả bà một đồng tiền mua bát nước. Bà chủ quán chỉ có một cô con gái độ chín, mười tuổi. Mái tóc dài buông xõa chấm ngang vai. Đôi mắt trong, má lúm đồng tiền.
Cô bé hay ngồi võng tết bằng dây rừng và hát dân ca, điệu dân ca miền núi thiết tha xa lạ. Cô gái hay có thói quen cài hoa rừng lên mái tóc. Rất ngoan, nhanh nhẹn, làm được nhiều việc giúp mẹ hiền.
Hai mẹ con nghèo nhưng rất thảo. Nhiều khách bộ hành đi qua, không có tiền nghỉ chân vẫn được mẹ con bà rót nước mời uống. Bà vui vẻ nói: "Lá rừng làm chè, củi rừng, nước suối, có gì đâu. Bát nước là tình là nghĩa. Các bác, các chú đừng quản ngại".
Có một lần mấy tên cướp đi qua. Thấy hai mẹ con quá nghèo lại tốt bụng, chúng không dám, không nỡ giở trò gian phi độc ác.
Lại có một lần, giữa đêm khuya mưa gió, một bà lão ăn mày gõ liếp xin ngủ nhờ. Hai mẹ con chỉ có một bát cơm nguội, một chiếc ổ lót bằng lá rừng vẫn nhường lại cho con người già nua tội nghiệp.
Hai mẹ con đốt lửa cho bà lão sưởi. Sáng hôm sau, bà lão ra đi, bỏ quên cái gậy và chiếc đãy, cô bé phải vượt qua con đèo, chạy đuổi theo đưa trả cho bà lão.
Cuối năm mưa gió nhiều, rất lạnh lẽo. Bà mẹ bị ốm mãi. Cô bé một mình săn sóc cơm cháo thuốc thang cho mẹ. Đêm đêm phải thức trắng. Ngày ngày vào rừng đào củ thuốc, hái lá thuốc đem về chữa chạy cho mẹ.
Mờ sáng bữa nọ, cô bé vừa lội qua con suối thì gặp bà cụ từng trú đêm, bỏ quên đãy quen gậy trong quán mình. Cô cất tiếng chào:
- Chào cụ. Tối qua, cụ ngủ ở đâu?
- Cô bé đi đâu đấy? Vẫn ngoan và xinh đẹp như ngày nào...
- Mẹ cháu ốm. Cháu đi hái lá thuốc cho mẹ.
- Bà cho con củ thuốc này. Đem về thái ra, ngâm rượu, mẹ cháu uống sẽ khỏi ngay. Còn cái đãy này, trong đó có ít quà, bà tặng cháu.
Bà lão biến mất từ bao giờ.
Cái đãy đựng những gì trong đó, cho đến nay nhiều người vẫn không biết. Còn củ thuốc tiên ngâm rượu, người mẹ chỉ uống một ngụm nhỏ đã hết bệnh ngay!
Chuyện này, bà ngoại em kể cho em nghe hồi em học lớp Hai. Nay bà em đã mất.