a. Hướng dẫn tìm hiểu
Đọc kĩ sáu câu thơ tiếp theo
Thoắt trồng nàng đã chào thưa
... Càng cay nghiệt lắm càng oan trái nhiều.
Đây là lời lẽ của Thuý Kiều đối thoại với Hoạn Thư. Hãy chú ý đến từ ngữ trong lời nói của Kiều, giọng điệu, các thủ pháp nghệ thuật... để có thể hiểu được thái độ của Kiều. Liên hệ kiến thức về tình cảnh khổ đau của nàng Kiều do Hoạn Thư gây ra để lí giải cho thái độ đó.
b. Gợi ý trả lời
Đây mới là màn chính của phiên tòa “xử án”. Trong khung cảnh oai nghiêm của buổi báo ân báo oán, Kiều xuất hiện với vai trò là một vị quan tòa toàn quyền định đoạt. Giờ đây vị thế đã thay đổi: Kiều từ một kẻ tôi đòi đã trở thành mệnh phụ phu nhân quyền quý, còn Hoạn Thư - một tiểu thư con quan, một “chị cả” gớm ghê đã thành kẻ “tội phạm”. Từ sau lần đánh ghen đêm ấy, đến nay đã bao năm tháng? Gặp lại Hoạn Thư lần này, trong tư thế của người “bề trên” ra tay báo oán, Kiều đã “chào thưa” bằng những lời rất mỉa mai:
Thoắt trông nàng đã chào thưa:
Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây!
Kiều vẫn giữ nguyên thái độ cung phụng, sợ sệt (thoắt trông thấy đã phải chào thưa) của một kẻ dưới đối với bề trên và cách gọi rất trang trọng: tiểu thư. Nhưng đặt trong hoàn cảnh thực tế khi vị thế đã thay đổi thì lời lẽ, hành động ấy lại trở thành sự mỉa mai, khinh bỉ rất sâu cay. Từ giọng điệu rất “mát mẻ” ấy, Kiều đổi sang thái độ “ngợi khen” Hoạn Thư là người đàn bà hiếm có xưa nay.
Đàn bà dễ có mấy tay
Đời xưa mấy mặt, đời này mấy gan.
Nhưng thực chất đó là lời đay nghiên rất sắc sảo của Kiều. Các từ “mấy tay”, “mấy mặt”, “mấy gan” như mũi dao sắc lạnh hướng về phía Hoạn Thư. Bởi ở đời con người ta chỉ có một khuôn mặt, hai cánh tay và một lá gan, đừng tưởng có đến “ba đầu sáu tay” mà làm mưa làm gió, hành hạ người khác mà “Càng cay nghiệt lắm càng oan trái nhiều”. Kiều nhắc cho Hoạn Thư về một chân lí ở đời, trong một mối quan hệ nhân quả tất yếu: “kẻ gieo gió thì gặt bão”. Như vậy, một kẻ “bề ngoài thơn thớt nói cười, bên trong nham hiểm giết người không dao”, quỷ quyệt, gớm ghê như Hoạn Thư làm sao có thể tránh được những oan trái, báo ứng ở đời. Lời cảnh cáo ấy cũng thể hiện cách suy nghĩ rất đơn giản và niềm tin “nhân nào quả ấy” của Kiều vào chân lí ở đời: “ở hiền gặp lành”; “gieo gió, gặt bão”.
Chỉ qua một vài câu đối thoại, vài lời lẽ “phủ đầu” của Kiều với Hoạn Thư, người đọc thấy sự sắc sảo trong lời lẽ phán xét của Kiều, từ ngữ, giọng điệu thay đổi rất linh hoạt. Đó cũng là nét tinh tế trong bút pháp khắc họa tính cách nhân vật của Nguyễn Du.
Giải Tiếng Anh 9 Kết nối tri thức, Unit 6: Getting Started