Truyện ngắn Chí Phèo viết năm 1941. Lúc đầu, Nam Cao đặt tên cho tác phẩm này là Cái lò gạch cũ. Khi in, nhà xuất bản Đời mới đổi tên là Đôi lứa xứng đôi. Năm 1945, khi cho in lại trong tập Luống cày, tác giả sửa lại là Chí Phèo.

Đời thừa không có cốt truyện đầy kịch tính và những chi tiết éo le, li kì, không có những nhân vật mà diện mạo, ngôn ngữ, hành vi độc đáo, ưng đọc một lần nhớ mãi. Có thể nói, hơn bất cứ ở đâu, truyện ngắn “Đời thừa” cho ta thấy những quan điểm nghệ thuật, tấm lòng nhân đạo mo cả của cả một tài năng văn xuôi “chín muồi’.

Đời thừa là truyện về một nhà văn nghèo bất đắc chí. Đề tài ấy không thật mới : đương thời, đã có Mực mài nước mắt (Lan Khai), Nợ văn (Lãng Tử), nhiều trang tùy bút của Nguyễn Tuân, nhiều vần thơ của Tản Đà, Nguyễn Vĩ, Trần Huyền Trân…, hai câu thơ rất quen thuộc của Xuân Diệu : “Nỗi đời cay cực đang giơ vuốt – Cơm áo không đùa với khách thơ”… Tất cả đều đã nói thấm thía về cảnh nghèo túng đáng thương của người cầm bút.

Chữ người tử tù (đăng báo 1939, in trong tập Vang bóng một thời, (1940) có thể coi là một trong những áng văn hay nhất, tiêu biểu nhất của Nguyễn Tuân trước cách mạng. Trước đây, không ít người khi nói đến Nguyễn Tuân thường cho rằng ông là một cây bút rất có tài, nhưng khinh bạc, thích nhấm nháp hưởng lạc... Đó là một cái nhìn thành kiến, hời hợt, hoàn toàn sai lầm.

Chữ người tử tù cũng như Bữa rượu máu là hai truyện ngắn trong tập Vang bóng một thời (1940), thể hiện rất rõ tinh thần dân tộc của nhà văn Nguyễn Tuân.

Vì sao chị em Liên (trong truyện Hai đứa trẻ của Thạch Lam) đêm đêm cố thức để nhìn chuyến tàu đi qua? Thể hiện tâm trạng đợi tàu của hai đứa trẻ, tác phẩm muôn nói gì với người đọc?