Thuở ấy, Lê Thận làm nghề đánh cá, là người có chí lớn. Một đêm nọ, Thận thả lưới ở bến vắng, lúc kéo lưới lên chỉ có một vật nặng mắc vào, chàng nhặt lên vứt ngay xuống sông.
Lần thứ hai, rồi lần thứ ba, Thận di chuyển đến khúc sông khác. Kì lạ thay, vật lạ ấy vẫn mắc vào lưới. Thận cầm lên xem, rồi reo lên: "ha ha! Một lưỡi gươm!". Sau đó, Thận gia nhập nghĩa quân, chiến đấu rất dũng cảm. Một hôm Lê Lợi cùng bộ tướng đến nhà Thận.
Họ ngạc nhiên nhìn thấy một vật sáng rực trong xó nhà. Lê Lợi cầm lên xem và nhìn kĩ thấy hai chữ: "Thuận Thiên" khắc sâu vào lưỡi gươm.
Giặc Minh lại kéo đến càn quét Lam Sơn, Lê Lợi và tướng sĩ rút lui vào rừng sâu. Trong lúc nguy kịch, Lê Lợi nhìn thấy trên ngọn cây có một vật sáng rất lạ. Giữa đêm tối ông trèo lên cây và lấy được chuôi gươm nạm ngọc!. Ba ngày sau, Lê Lợi lại đến nhà Lê Thận. Ngạc nhiên và sung sướng biết bao, khi tra gươm vào chuôi thì vừa khít. Lê Thận nâng gươm báu lên ngang đầu và kính cẩn nói với Lê Lợi: "Trời đã phó thác nghiệp lớn cho minh công. Chúng tôi nguyện đem xương máu phò tá minh công, cùng với thanh gươm thần quyết đuổi giặc Ngô, báo đền Tổ quốc!".
Từ đó, nghĩa quân lớn mạnh, đánh đâu thắng đấy. Với lưỡi gươm thần, Lê Lợi chỉ huy ba quân xốc tới. Hàng vạn giặc bị tiêu diệt. Lũ tướng tá Thiên triều bạt vía kinh hồn. Đông Đô được giải phóng, đất nước ta được độc lập, thanh bình. Lê Lợi lên làm vua.
Một năm sau khi dẹp tan giặc Minh, một hôm Lê Lợi cưỡi thuyền rồng dạo quanh hồ Tả Vọng. Bỗng có một con Rùa Vàng nhô đầu khỏi mặt nước và cất tiếng nói: "Xin bệ hạ hoàn gươm lại cho Long Quân!". Vua nâng gươm lên.
Rùa Vàng đớp lấy gươm thần rồi lặn sâu xuống nước. Một lúc sau, đáy hồ xanh vẫn sáng le lói.
Từ đó, về sau, hồ Tả Vọng được đổi tên thành hồ Hoàn Kiếm, dân gian gọi là Hồ Gươm.