Em hãy viết lời bình về bài thơ "Cu gáy" của Trần Thanh Địch

Viết về các loài chim, Trần Thanh Địch có bài thơ “Cu gáy” 21 câu thơ bốn chữ, giọng thủ thỉ tâm tình, tưởng như tác giả đang chuyện trò với các cháu nhi đồng gần xa về con cu gáy.
 
Bồ câu, cu gáy, chim ngói là họ hàng với nhau. Tục ngữ có câu: “Chim ngói cuối thu, chim cu đầu hạ”. Trong tác phẩm “Thương nhớ mười hai”, nhà văn Vũ Bằng có chương mục “Tháng chín, gạo mới chim ngói” thật hay mà nhiều người đã tấm tắc ngợi khen cách viết tài hoa. Các hoạ sĩ thì vẽ chim bồ câu trắng làm biểu tượng hoà bình.

Trần Thanh Địch gọi con chim cu gáy (cu trống) là “chàng trai”, là “anh cu xinh”, một cách viết rất thơ, rất hóm hỉnh:
 
Những chàng trai xinh
Những anh cu gáy
Yếm quàng hạt cườm
Lấp la lấp láy.
 
Cu gáy có vòng cườm quanh cổ. Từ láy “lấp la lấp láy” gợi tả vẻ đẹp của những anh cu gáy, con chim hiền lành dễ thương, có bộ lông màu nâu nhạt, có yếm đầy hạt cườm. Chế Lan Viên có vần thơ “Con cu cườm đeo vòng cườm trên cổ /Triệu tấn bom không thể nào làm xổ / Một hạt cườm trên cổ chim cu...”, để nói về sự sống mãnh liệt của thiên nhiên đất nước và con người Việt Nam trong khói lửa chiến tranh thời kháng chiến chống Mỹ.
 
Tiếp theo, Trần Thanh Địch nói về cánh, về đuôi và tập tính của con cu gáy. Cu gáy có bộ cánh rất dài “dài chấm đuôi”, bay rất nhanh “như tên vút”. Chim cu gáy quanh quẩn nơi luỹ tre xanh xóm làng, thường ăn đôi.
 
Nương mạ, chân ruộng lúa chiêm vừa gặt, rạ vừa cắt là nơi chim ngói tha thẩn dạo chơi, kiếm ăn:
 
Cánh dài chấm đuôi
Bay như tên vút
Tìm ô ruộng bằng
Rạ vừa cắt tóc.
 
Câu thơ "Rạ vừa cắt tóc” thật là ngộ nghĩnh!
 
Tiếng gù của cu gáy nghe vọng rất xa. Nghe thật êm ái. Độ 8, 9 giờ sáng, nắng hửng, cu gáy mới xuất hiện. Cu gáy cất tiếng gù báo hiệu nắng mới đầu hạ:
 
Khuất một quả đồi
Tiếng còn vọng lại
Nghe đầy buổi trưa
Trời còn nắng mãi
 
Tác giả có một cách viết, cách nhận xét rất tinh tế, biểu cảm. Nếu không có vốn hiểu biết sâu sắc, không có tình yêu thiên nhiên, yêu các loài chim đồng quê thì khó mà viết hay như thế! Các chữ: “khuất”, “vọng lại”, “nghe đầy ”, "nắng mai ”, mới đọc qua, ta chưa thấy gì nhưng ngẫm lại mới thấy kỳ thú.
 
Đồng quê ta có bao loài chim, loài gia cầm!. Mỗi loài chim là một thứ “đồng hồ” - đồng hồ thiên nhiên, đồng hồ của sự sống. Trần Thanh Địch quả có cặp mắt và đôi tai tinh tường. Ngày ngày, chúng ta hãy lắng tai nghe, các em nhỏ hãy lắng tai nghe cái âm thanh đồng quê, cái âm thanh dân dã ấy để sống đẹp hơn nữa:
 
Chích choè gáy sáng
Gà gáy canh tư
Gáy nhiều: bìm bịp
Cu gáy gáy trưa
Từng anh đồng hồ
 
Từ chim chích choè đến con gà trống, từ con bìm bịp đến con cu gáy,... con nào cũng đáng yêu.
 
Những loài chim, những loại “đồng hồ” đó là tiếng gọi của cuộc sống, nhắc nhở mỗi chúng ta hãy siêng năng, chăm chỉ học hành và lao động.
 
Bài thơ “Cu gáy” là một bài thơ hay viết về loài chim và nó còn là một bài ca đầy ý vị nói về thiên nhiên, nói về sự sống đang diễn ra xung quanh chúng ta.